مضامين شمايل‌نگارانه در نقاشي ديواري خانۀ نصيرالملك شيراز

يكي از مهم‌ترين اعصار تحول هنر و معماري ايران، به‌خصوص در قالب نقاشي‌هاي ‌ديواري، دوران قاجاريه است. از مشخصه‌هاي بارز اين عصر ارتباط با غرب و الگوبرداري از فرهنگ و هنر آن‌ است. هنر ديوارنگاري قاجار در ابنيه‌هاي مختلفي از جمله خانه‌ها نيز نمود داشته است. خانة نصيرالملك شيراز، از جملة بناهاي تاريخي متعلق به دورة قاجار است كه در تالار شاه‌نشين آن، سقف‌نگاره‌هاي شاخص و متنوعي وجود دارد. با نظر به اين‌كه نقاشي‌هاي موجود در سقف‌هاي اين بنا تلفيقي از مفاهيم و مضامين ايراني-غربي است، لذا مطالعة نقوش آن‌ها به جهت درك بهتري از گرايشات تصويري هنر سقف‌نگاري قاجار و هم‌چنين با توجه به فقدان اطلاعات در اين زمينه، ضرورت دارد. نقاشي‌هاي سقفي بناي منتخب جهت پاسخ به سؤال زير مورد بررسي قرار گرفته است. اين نقاشي‌ها از نظر تحليل شمايل‌شناسانه بيانگر چه مضامين و بازنمايي‌هايي هستند؟هدف از نوشتار پيش‌رو، مطالعه، شناخت و بررسي نقوش طرح‌شده در سقف‌ خانة نصيرالملك به روش شمايل‌نگارانه است. مطالعة حاضر به روش توصيفي-تحليلي و با استفاده از مطالعات ميداني نظير تحليل در محل و ثبت تصوير‌نگاره‌ها و هم‌چنين تشريح آن‌ها در كنار مطالعات كتابخانه‌اي به انجام رسيده است.نتايج اين پژوهش توجه مخاطب را علاوه‌بر نقش‌هاي موجود در هر ديوارنگاره به مفاهيم نهفته در آن نيز جلب خواهد كرد. نگاهي معناشناسانه به هنر اين عصر، اين حقيقت را آشكار مي‌كند كه با وجود تكرار و الهام‌گيري از هنر گذشته، هنر اين دوران در نهايت، به ماهيتي و مضموني جداگانه دست يافته است كه مي‌توان آن را سبك هنري قاجاريه نام نهاد. در پايان پژوهش حاضر تلاش شده است تا به درك عميقي از مفاهيم موجود در ديوارنگاري‌هاي اين عصر در شيراز، دست پيدا كرد.