مكانمندي و استيلاي مكان بر شخصيّت هاي روايي در «عزاداران بَيَل»

يكي از كاركردهاي مكان روايي آماده سازي بستري براي تشريح ماهيت و ويژگي‌هاي شخصيت است. گزينش چگونگي ارائۀ مكان، صحنه‌پردازي، جنبه‌هاي خاص شخصيت‌ها و نوع روايتگري خواننده را به درك زيرلايه‌هاي متن هدايت مي‌كند. مقالۀ حاضر به چگونگي تبلور مكان و پيوند آن با شخصيت در مجموعه داستان به هم پيوستۀ عزاداران بيل از غلامحسين ساعدي اختصاص دارد. شيوۀ تحليل و بررسي اثر بر اساس روايت شناسي تركيبي، به معني بهره گيري از آراي نظريه‌پردازان حوزۀ روايت، انجام شده است. بررسي مكان روايي در اين اثر نشان مي‌دهد كه فاعليت مكان نفوذ و تأثير پايدار خود را بر همۀ اركان داستان ها به جا گذاشته است. روستاي بيل مكان كلان متن و بستري براي زيست شخصيت‌هاي داستاني است كه براي نشان دادن سلطه و نفوذ مكان بر فضاي رواني- عاطفي و فضاي روايي فراهم شده است. قرار گرفتن بيل در كانون روايت هشت داستان متضمن وجه نمادين مكاني است كه مرهون ابداع هنري نويسنده است. شخصيت‌ها در امتداد مكان قرار گرفته‌ و به جزئي از آن استحاله يافته‌اند. مكان بيل براي احياي خود هر بار از ميان شخصيت‌هاي بي‌عمل، تسليم و درمانده قرباني مي‌گيرد؛ و خواننده در فرآيند خوانش، نقش مكمل در بازآفريني صحنه و شخصيت را ايفا مي كند.