فَصاحت و عمود الشعر نظريه‌هايي در برابر دگرگوني زبان و فرهنگ

اين مقاله مفهوم عمودُ الشعر را به مثابه نظريه‌اي در نقد ادبي و بلاغت عربي به مطالعه مي‌گيرد. اين نام‌گذاري استعاري، شعر را چونان ستون براي ادب و فرهنگ مي‌شمارد. بسياري از محققان ادبيات عرب، عمود الشعر و فصاحت را نظريۀ ادبي مي‌دانند. مقاله به اين پرسش پاسخ مي دهد كه آيا عمود الشعر اوصاف و كاركردهاي يك نظريۀ ادبي را دارد؟ خاستگاه فكري و فرهنگي آن چه بود؟ و چه تأثيري در تاريخ زبان و ادبيات عرب بر جاي گذاشت؟ و چه نسبتي با فصاحت دارد؟ مقاله براي سنجش مسئلۀ عمود الشعر، شش معيار ارزيابي يك نظريه را به كار بسته و با استناد به شواهد تاريخي ميزان اعتبار و توفيق آن را بررسي مي‌كند. به باور نگارنده، نظريۀ فصاحت در زبان فارسي همتاي نظريۀ عمود الشعر است و اين دو بر آمده از دل يكديگرند؛ چراكه هر دو موضوع و رويكرد و نقش مشابهي در زبان عربي و فارسي داشته‌اند.