آينده‌پژوهي تهديدات نوظهور سياست خارجي در خاورميانه و تأثيرگذار بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران

سيال بودن محيط و سرعت تحولات در حوزه سياست منطقه‌اي و جهاني در طي يك دهه گذشته باعث ظهور و بروز برخي تهديدات نوظهور شده كه در صورت فقدان پيش‌نگري مي‌توانند هم بر منافع ملي اثرگذار و هم به‌عنوان منبع تهديدات امنيتي براي جمهوري اسلامي ايران تلقي گردند. شناسايي تهديدات نوظهور در حوزه‌هاي مختلف و ارائه راهكار در خصوص آن‌ها يك مسئله اساسي براي نظام سياستگزاري كشورهاست چراكه تحولات محيط‎هاي داخلي، منطقه‎اي و بين‎المللي، تغييراتي را در محيط‎ عملياتي و منافع جمهوري اسلامي ايران ايجاد و تهديداتي را متوجه امنيت ملي نموده است. اهميت پژوهش حاضر در اين است كه تهديدات سياست خارجي نوظهور پيش‌روي جمهوري اسلامي ايران را موردبررسي قرار داده و به نظام سياستگذاري كمك مي‌كند تا به‌موقع نسبت به كنش‌هاي تهديدكننده، واكنش نشان داده و غافلگير نشوند. رويكرد كلي اين پژوهش از نوع اكتشافي (آينده‌پژوهي) بوده كه با استفاده از روش آميخته انجام‌شده است. در اين پژوهش علاوه بر استفاده از پيمايش محيطي متون براي شناسايي كلان‌روندهاي شكل‌دهنده به تهديدات نوظهور، براي شناسايي پيشران‌ها و تهديدات نوظهور تأثيرگذار بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران از تعداد 10 تن از ‌كارشناسان، محققان و نخبگان علمي و دانشگاهي كشور استفاده‌شده است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه مهم‌ترين تهديدات نوظهور حوزه سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران را مي‌توان تضعيف نظم رئاليستي امنيت محور، دولت‌هاي شكننده و زمان پريش منطقه، بهره‌گيري بازيگران رسمي و غيررسمي از بيوتروريسم، منازعات هيدروپليتيكي و... به شمار آورد.