گزينش ارقام پرمحصول و زودرس پنبه از بين ارقام پيشرفته در استان اردبيل

سابقه و هدف: پنبه يكي از مهمترين محصولات صنعتي در جهان است كه براي توليد الياف و دانه‌هاي روغني كشت مي‌شود. ارزيابي صفات زراعي به خصوص زودرسي و عملكرد در پنبه ارزشمند بوده و مي توان از اين طريق براي گزينش ارقام بهتر استفاده كرد. هدف از اين تحقيق، دستيابي به ارقام زودرس و پرمحصول پنبه براي استان اردبيل است. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه 35 رقم و ژنوتيپ پنبه از نظر زودرسي و عملكرد طي دو سال متوالي (1397-1398) در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در ايستگاه تحقيقات كشاورزي مغان مورد ارزيابي قرار گرفتند. يافته‌ها: بررسي نتايج نشان داد كه درصد زودرسي و صفت عملكرد به‌طور قابل توجهي تحت تاثير ارقام قرار گرفتند. در بين ارقام، بيشترين عملكرد چين اول و عملكرد كل به ترتيب با مقدار 3454 كيلوگرم در هكتار و 5431 كيلوگرم در هكتار در رقم شايان مشاهده شد، در حالي كه بيشترين عملكرد چين دوم با مقدار 2323 كيلوگرم در هكتار و بيشترين زودرسي به ميزان 74 درصد در ژنوتيپ آوانگارد ثبت شد. بر اساس تجزيه خوشه اي ارقام پنبه به روش Ward در سه گروه مختلف گروه بندي شدند. در كلاستر اول، ارقام K8801، ساحل، بختگان، خورشيد، مهر، K8802، BC244، SKSH249، آوانگارد، اوپال، N2G80، SKT133، خرداد، ساجدي، GKTB113، لطيف، NSKB23، NSK847، و ورامين، در كلاستر دوم ارقام Sk-G (A-4)، شيرپان 603، O10، تابلاديلا، بلي ايزووار، شيرپان 533، تاشكند، اولتان و 4-s4 و در كلاستر سوم ارقام نازيلي، شماره 228، شماره 200، B557، ارمغان، گلستان و شايان قرار داشتند. ارقام كلاستر دوم از نظر درصد زودرسي و ارقام كلاستر اول از نظر عملكرد چين اول، عملكرد چين دوم بهترين بودند. ارقام كلاستر سوم از نظر عملكرد كل برتري خوبي نشان دادند. نتيجه‌گيري: ارزيابي نتايج طيف وسيعي از تنوع را از لحاظ زودرسي و عملكرد در ارقام مورد مطالعه نشان داد. در بين ارقام مورد بررسي، ژنوتيپ آوانگارد از نظر درصد زودرسي، رقم شايان از نظر عملكرد چين اول و عملكرد كل برتر بودند. بنابراين مي توان ژتونتيپ آوانگارد و رقم شايان را براي منطقه مغان توصيه كرد