بررسي كارايي ماشين جين اره اي در فرآوري وش در سطوح مختلف رطوبت، سرعت دوراني و رقم پنبه

سابقه و هدف: عمليات فرآوري حاصل از ماشين جين، در هنگام جداسازي بذر از الياف پنبه، روي كيفيت بذر و جوانه‌زني آن موثر است. صدمات‌ مكانيكي، يك مشكل جدي در توليد بذر است كه منجر به كاهش ارزش اقتصادي و بيولوژيكي بذر مي‌شود. كاهش اثرات منفي صدمات مكانيكي، ميزان بذر مصرفي در واحد سطح را كاهش خواهد داد. اين تحقيق با هدف كاهش صدمات‌ مكانيكي بذر پنبه و افزايش كارايي ماشين جين اره‌اي و تعيين دور مناسب اره و مقدار رطوبت در دو رقم بذر پنبه حكمت و گلستان انجام شد.مواد و روش‌ها: به منظور افزايش كارايي ماشين جين، اثر سرعت دوراني اره در سه سطح 300 (S1)، 350 (S2) و 400 (S3) دور بر دقيقه، رطوبت وش در سه سطح 5-3 (M1)، 8-6 (M2) و 10-8 (M3) درصد و رقم بذر در دو سطح رقم حكمت (V1) و گلستان (V2)، به وسيله يك آزمايش فاكتوريل در قالب يك طرح كاملا تصادفي با سه تكرار بررسي شد. با توجه به رابطه خصوصيات فيزيكي بذر با عملكرد ماشين در هنگام فرآوري، پارامترهاي طول، عرض، ضخامت، ميانگين هندسي، ضريب كرويت و وزن مخصوص ظاهري بذر پنبه تعيين گرديد. همچنين، پارامترهاي مربوط به ماشين جين شامل مقدار صدمات مكانيكي بذر، درصد عمليات جين‌زني و ظرفيت موادي اندازه‌گيري شد. داده‌هاي به دست آمده پس از تجزيه واريانس، تحليل و معادله رگرسيون بين متغيرهاي مستقل (تيمارهاي آزمايش) و متغير وابسته (صفات اندازه‌گيري شده)، تعيين شد.يافته‌ها: افزايش رطوبت، افزايش ميانگين هندسي ابعاد ارقام پنبه را به دنبال داشت. افزايش صدمات مكانيكي بذر نيز با افزايش رطوبت از 8-6 درصد به 10-8 درصد، افزايش يافت كه دليل عمده آن چسبيدن الياف به بذرهاي پنبه و افزايش زمان جدا شدن الياف از بذر بود. نتايج نشان داد كه افزايش رطوبت از 5-3 درصد به 8-6 درصد، باعث افزايش درصد عمليات جين‌زني و ظرفيت موادي ماشين جين در هر دو رقم حكمت و گلستان گرديد؛ ولي با افزايش درصد رطوبت به 10-8 درصد، مقدار اين پارامترها كاهش يافت.نتيجه‌گيري: نتايج كلي حاصل از اين پژوهش نشان داد كه دو عامل رطوبت بذر و سرعت دوراني اره ماشين جين، در جداسازي الياف از بذر پنبه تاثير دارد. تغيير رطوبت تا حد معيني (8-6 درصد)، موثرتر از تغيير در سرعت دوراني اره ماشين جين در تغيير ظرفيت موادي و عمليات جين‌زني در هر دو رقم پنبه بود. با توجه به نتايج ارائه شده، سرعت دوراني 350 دور بر دقيقه و رطوبت 8-6 درصد، براي استفاده در ماشين جين اره‌اي و جدا شدن الياف از بذر پنبه پيشنهاد مي‌گردد.