ارزيابي عوامل مديريتي مؤثر برخلاء عملكرد پنبه در شرايط آب و هواي معتدل نيمه خشك با روش تحليل مقايسه كاركرد(CPA). (مطالعه موردي: غرب استان گلستان)

سابقه و هدف: برآورد ميزان خلاء عملكرد و تعيين عوامل به وجود آورنده آن مستلزم به‌كارگيري روش‌هاي مناسب مي‌باشد. روش تحليل مقايسه كاركرد (CPA) به عنوان يكي از روش‌هاي كمي‌كردن خلأ عملكرد، گزينه مناسبي است كه با استفاده از رگرسيون چندگانه به روش گام به گام مي‌تواند محدوديت‌هاي اصلي عملكرد را شناسايي و در جهت حذف يا كاهش اين عوامل كاهنده عملكرد اقدام نمايد.مواد و روش‌ها: در اين تحقيق از روش تحليل مقايسه كاركرد (CPA) به منظور بررسي عوامل مديريتي محدودكننده عملكرد پنبه و برآورد خلاء عملكرد آن در غرب استان گلستان (شهرستان‌هاي كردكوي و بندرگز) استفاده شد. تمامي داده‌هاي مربوط به مديريت زراعي از مرحله كاشت تا برداشت محصول (متغير‌هاي كمي و كيفي) به صورت مراجعه حضوري و گفتگوي مستقيم جمع‌آوري شد. از اطلاعات جمع‌آوري شده از پايش مزارع پنبه در نهايت 9 متغير انتخاب شدند كه رابطه تمامي اين متغيرها و عملكرد واقعي به دست آمده از مزارع با استفاده از رگرسيون گام به گام در نرم افزار  SASمورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. در نهايت با استفاده از معادله توليد به دست آمده و مقادير مؤلفه هاي مدل، سهم هر يك از عوامل محدودكننده در ايجاد خلأ عملكرد مشخص شد.يافته‌ها: نتايج اين تحقيق نشان داد كه از 82 متغير مديريت زراعي مزارع پنبه در منطقه، مدل نهايي عملكرد شامل 9 متغير مستقل بود. اين متغيرها عبارت بودند از تاريخ كاشت، مصرف نيتروژن خالص، مصرف فسفر خالص، نيتروژن، زمان گلدهي، محلول پاشي با عناصر ضروري گياه، حجم آب آبياري، خسارت آفت، آبياري زمان جوانه زدن و آبياري زمان جوانه زدن. اين عوامل به عنوان عوامل اصلي محدودكننده عملكرد پنبه در غرب گلستان شناسايي شدند. شكاف عملكرد 3119.5 كيلوگرم در هكتار محاسبه شد كه تفاوت بين ميانگين عملكرد واقعي (1988.48 كيلوگرم در هكتار) و عملكرد بهينه (5108 كيلوگرم در هكتار) برآورد شده توسط مدل است. عواملي مانند مصرف نيتروژن، محلول پاشي عناصر ضروري، حجم آبياري و زمان آبياري در زمان جوانه زدن (به‌ترتيب 283/8، 267/2، 177/3 و 175/3 كيلوگرم در هكتار) بيشترين سهم و بترتيب معادل (30، 19، 15 و 10 درصد). در ايجاد خلاء عملكرد داشتند.نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج، به‌نظر مي‌رسد با اجراي شيوه‌هاي مؤثر مديريت مزرعه و كنترل عوامل كليدي محدودكننده عملكرد پنبه، مي‌توان خلاء (61 درصد) مشاهده‌شده در مناطق مورد مطالعه را كاهش داد و عملكرد پنبه را به‌طور چشمگيري افزايش داد.