بازشناسي جايگاه قاعدۀ فقهي اهم و مهم در برنامه ها و طرح هاي شهري

قاعدۀ «اهم و مهم» از كاربردي‌ترين قواعد فقهي است كه در تزاحم بين دو حكم به ‌كار مي‌رود، در شهرسازي و مديريت شهري نمونه‌هايي از تزاحم به چشم مي‌خورد، ازجمله تزاحم بين مصالح عمومي و منافع افراد در احداث پروژه‌هاي عمومي. هدف اين جستار، تبيين جايگاه قاعدۀ فقهي اهم و مهم در شهرسازي و مديريت شهري است كه با روش تحليل محتواي متون و استدلال منطقي با رويكرد كيفي و ميان‌رشته‌اي انجام شده است. حاصل پژوهش اينكه، تقدم مصلحت اجتماع، مشروط به شروطي چون اخروي، ديني و دنيوي‌بودن، اجتماعي و عمومي‌بودن و تأمين‌كنندگي مقاصدي از شريعت، چون عدل و احسان است. همچنين براي اولويت‌بخشيدن اهم بر مهم در شهرسازي، توجه به الگوي برنامه‌ريزي و طراحي حائز اهميت است، به‌طوري‌كه لازم است از طرح‌هاي صرفاً فني و كالبدي و اقتصادي پرهيز شود. به‌حداقل‌رساندن ميزان تملك املاك خصوصي، ضمن تلاش براي تحقق عدالت و تأمين رضايت همۀ عوامل ذي‌دخل و ذي‌نفع و نيز توجه به الزامات شهرسازي اسلامي در مورد مشاركت تمامي ذي‌مدخلان و ذي‌نفعان و توجه به حق‌الله و حق‌الناس، ضروري است.