مقايسه كارايي انباشت زيستي فلزات سنگين در Verbascum speciosum، Acantholimon hohenackeri، Acanthophyllum microcephalum، Euphorbia macroclada رشد يافته در اطراف معادن سرب و روي

زمينه و هدف: گياه‌پالايي از روش‌هاي كارآمد در تثبيت، استخراج، محبوس كردن و يا سميت‌زدايي از آلاينده‌ها با استفاده از گياهان بشمار مي‌رود. اين روش ارزان قيمت و دوستدار محيط زيست، موجب احياء، توسعه پوشش گياهي و همچنين افزايش فعاليت و رشد ميكروارگانيزم‌ها مي‌شود. در اين مطالعه گونه‌هاي رشديافته در خاك‌روبه‌هاي معادن سرب و روي راونج شناسايي و ارزيابي شد. مواد و روش‌ها: گياهان بومي رشد كرده در خاك‌روبه‌هاي معدني، از قسمت ريشه جدا شدند. نمونه‌برداري به صورت تصادفي از خاك و گونه‌هاي گياهي شناسايي‌شده انجام شد. ميزان تجمع فلزات سنگين (سرب، روي، منگنز، كروم، مس، نيكل، كادميوم و كبالت) در خاك، اندام‌هاي هوايي و ريشه گياهان مورد سنجش قرار گرفت. همچنين شاخص‌هاي تغليظ زيستي بخش هوايي و ريشه‌اي و عامل انتقال محاسبه گرديد.يافته‌ها: فلزات سنگين كادميوم، روي، سرب و منگنز به ترتيب بيشترين تجمع را در برگ گياهان Euphorbia macroclada (3/91±0/17 ميلي‌گرم بر كيلوگرم)، Verbascum speciosum (751/94±42/67 ميلي‌گرم بر كيلوگرم)، Acanthophyllum microcephalum (272/11±31/73 ميلي‌گرم بر كيلوگرم) و Acanthophyllum microcephalum (594/59±9/76 ميلي‌گرم بر كيلوگرم) دارا بودند. همچنين فلزات كبالت، كروم، مس و نيكل به ترتيب بيشترين تجمع را در ريشه گياهان Acantholimon hohenackeri (3/17±0/55 ميلي‌گرم بر كيلوگرم)، Acantholimon hohenakeri (20/16±2/28 ميلي‌گرم بر كيلوگرم)، Euphorbia macroclada (19/51±0/36 ميلي‌گرم بر كيلوگرم) و Verbascum speciosum (17/56±0/90 ميلي‌گرم بر كيلوگرم) نشان دادند. گياه Euphorbia macroclada بيشترين ميزان تغليظ زيستي در اندام هوايي و ريشهاي مربوط به فلز كادميوم (0/40) را از خود نشان داد. همچنين بيشترين ميزان عامل انتقال (2/75) مربوط به فلز سرب و توسط گياه Acantholimon hohenackeri انجام شد.نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج پژوهش حاضر، گونه‌هاي مورد بررسي در معدن سرب و روي راونج مي‌تواند به عنوان گياهان مقاوم به فلزات سنگين به منظور كاهش تحرك و فراهميِ زيستي فلزات سنگين و در نتيجه بهبود كيفيت بافت خاك استفاده نمود.