تبيين عوامل مرتبط با توسعه كشت گياهان دارويي و بهبود وضعيت اشتغال كشاورزان از ديدگاه كارشناسان در استان مازندران

مقدمه و هدف: توسعه كسب و كار و اشتغال‌زايي يكي از نيازهاي اساسي كشورهاي در حال توسعه از جمله كشور ايران است. يكي از زمينه‌هاي كه با توجه به بازارهاي رو به رشد جهاني و همچنين شرايط اقليمي و منابع آب و خاك استان مازندران مي‌تواند در زمينه توسعه و اشتغال زايي در مناطق روستايي استان تاثيرگذار بوده و به بهبود شرايط كمك كند، توسعه كشت گياهان دارويي در مناطق مستعد استان است. اين تحقيق با هدف بررسي و تبيين عوامل مرتبط با توسعه كشت گياهان دارويي در استان مازندران از ديدگاه كارشناسان به منظور بهبود وضعيت اشتغال كشاورزان طراحي و اجرا شد. مواد و روش‌ها: اين تحقيق با پارادايم كمي و از نوع توصيفي- همبستگي است و از فن پيمايش براي جمع آوري داده‌ها استفاده گرديد. جامعه آماري اين پژوهش شامل تمامي كارشناسان مراكز جهاد كشاورزي دهستان در سطح شهرستان‌هاي استان مازندران (434 كارشناس) بودند. حجم نمونه مورد نياز با استفاده از جدول نمونه گيري كرجسي و مورگان تعيين شد و از روش نمونه گيري ساده تصادفي براي انتخاب نمونه ها بهره گرفته شد. ابزار جمع‌آوري داده‌ها پرسشنامه‌ بود كه روايي آن با كسب نظرات گروهي از متخصصان ترويج و آموزش كشاورزي تاييد گرديد. پرسشنامه به صورت آنلاين و همين طور بخشي از آن به صورت چاپ شده براي كارشناسان انتخاب شده ارسال گرديد و در نهايت 166 پرسشنامه تكميل شده جمع آوري و مورد تحليل قرار گرفت. براي تعيين ميزان نياز و ضرورت‌ توجه به هر كدام از عوامل مرتبط با توسعه كشت گياهان دارويي و بهبود وضعيت اشتغال كشاورزان از الگوي نيازسنجي بوريچ استفاده شد. يافته‌ها: بر اساس نتايج تحقيق از بين عوامل مرتبط با توسعه كشت گياهان دارويي و بهبود وضعيت اشتغال كشاورزان در بُعد آموزش توليدكنندگان اولويت اول ميزان نياز و ضرورت توجه به هر كدام از اين عوامل از ديدگاه كارشناسان ارائه آموزش از طريق ايجاد مزارع الگويي مختص گياهان داروئي بود. در بُعد عوامل نهادي و ساختاري از بين گويه‌هاي مورد بررسي اولويت اول ميزان نياز و ضرورت توجه از ديدگاه كارشناسان مربوط به گويه استانداردكردن بسته بندي توليدات بود و گويه پرداخت تسهيلات مالي اعتباري با سود كم جهت به زير كشت بردن گياهان داروئي در مزارع در رتبه دوم جاي گرفت. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج تحقيق و در نظرگرفتن اين نكته كه اغلب كشاورزان استان با سن بالا و سنتي و ريسك گريز هستند ايجاد مزارع الگويي و مشاهده كردن امكان كشت و كار گياهان دارويي و مزاياي آن در شرايط منطقه به وسيله كشاورزان مي‌تواند روي پذيرش و توسعه كشت گياهان دارويي مؤثر باشد لذا، پيشنهاد مي‌شود برنامه ريزان و سياست گذاران سازمان‎هاي متولي به خصوص جهاد كشاورزي ايجاد مزارع الگويي را در اولويت برنامه‌‌هاي خود قرار دهند. همچنين، ارائه تسهيلات و آموزش لازم به كشاورزان به وسيله نهادهاي متولي مثل جهاد كشاورزي يا وزارت صنعت، معدن و تجارت كه كشاورزان قادر باشند محصول توليدي خود را با بسته بندي و ظاهر مناسب به بازارهاي داخلي و خارجي عرضه كنند مي‌تواند روي فروش مناسب و درآمدزايي كشاورزان بسيار تأثيرگذار باشد.