شناسايي روندهاي فناورانه در حوزه كشاورزي هوشمند

مقدمه و هدف: بخش كشاورزي به ‌عنوان يكي از ظرفيت‌هاي بالقوه و مهم مي‌تواند در فرآيند توسعه اقتصادي كشور نقش بي‌بديلي ايفا كند. به‌كارگيري فناوري در اين حوزه نقش بسيار مهمي در افزايش توليد، ارتقاي بهره‌وري و دستيابي به بازارهاي جهاني ايفا مي‌كند. پيشرفت‌ در فناوري‌هاي نوظهور موجب تغيير پارادايم در حوزه كشاورزي شده است. در حال حاضر، اين انقلاب كه بر پايه فناوري‌هاي ديجيتال است به عنوان راه‌حلي براي تحول در حوزه كشاورزي به روشي انعطاف‌پذير و پايدار در نظر گرفته مي‌شود. هدف اين پژوهش، بررسي روندهاي فناورانه و كاركرد آن‌ها در زنجيره كشاورزي جهت گذار موفقيت‌آميز به سمت كشاورزي هوشمند است. مواد و روش‌‌ها:  اين پژوهش از نظر هدف كاربردي است و با استفاده از روش مرور نظام‌مند به تحليل پژوهش‌هاي انجام شده در حوزه كشاورزي مي‌پردازد. جامعه آماري اين پژوهش تمامي مقالاتي كه به زبان انگليسي در حوزه موضوعي كشاورزي هوشمند در بازه زماني 2011-2022 و در پايگاه WoS و Scopus  به چاپ رسيدند، است. 3257 مقاله در مرحله اول شناسايي و براي تحليل علم‌سنجي وارد نرم‌افزار Vosviewer (1.16.09) شد. سپس با استفاده از سوال پژوهش و رويكرد پريسما 33 مقاله براي مطالعه تمام متن در بخش كيفي پژوهش انتخاب شد. يافته‌ها: در بخش تحليل استنادي اسناد با استفاده از نقشه‌هاي دانشي، روند رشد مقالات علمي اين حوزه، تعيين مجلات، مراكز تحقيقاتي و كشورهاي فعال، تعيين نويسندگان با بيشترين مقالات، شناسايي شبكه‌هاي علمي و ارزيابي ميزان مرجعيت آن‌ها شناسايي شد. در بخش كيفي نيز مطالعه پژوهش‌ها، اينترنت اشياء را به عنوان مهم‌ترين حوزه فناورانه در بخش كشاورزي نشان مي‌دهد. فناوري‌هاي هوش مصنوعي، يادگيري ماشين، كلان داده، زنجيره بلوكي، شبكه حسگرهاي بي‌سيم، سنجش از راه دور، حسگرها، رايانش در ابر، مه و لبه، شبكه گسترده كم‌مصرف به عنوان فناوري‌هاي همگرا، شناسايي و در چهار دسته‌ جمع‌آوري داده‌ها، محاسبات و ارتباطات، امنيت و يكپارچگي داده‌ها و پيش‌بيني و يادگيري طبقه‌بندي شدند. انتظار مي‌رود، دانش خلق شده به عنوان مبنايي مهم براي مديران و سياست‌گذاران در جهت اثرگذاري مطلـوب بـر اسـتراتژي‌هـا، سياست‌ها و برنامه‌هاي توسعه‌اي حوزه كشاورزي قرار گيرد.نتيجه‌‌گيري: با توجه به روندهاي شناسايي شده، دولت با اتخاذ اقدامات و ايجاد بسترهاي مناسب نظير توسعه زيرساخت‌هاي فني، زيرساخت انساني، حمايت از تحقيقات و توسعه، تشويق به كشاورزي هوشمند، حمايت مالي و توسعه بازارهاي تضميني مي‌تواند به توسعه كشاورزي هوشمند و افزايش بهره‌وريِ اين حوزه كمك كند و در نهايت به توسعه پايدار و افزايش توانمندي‌هاي كشور منجر شود.