تصوير حجمي؛ بررسي بوطيقاي تصويري شعر حجم در سبك هندي مثال موردي: اشعار بيدل دهلوي

يكي از اصلي‌ترين گزاره‌ها در فهم حجم‏گرايي اين است كه اين جريان هيچ ادعايي مبني بر تازه بودن بوطيقاي تصويري خود ندارد. در بيانيۀ حجم‏گرايي به‌صراحت به وجود موارد مشابه در شعر كلاسيك فارسي اذعان و اشاره شده است. رؤيايي نيز به‌عنوان رهبر جريان حجم، بارها در يادداشت‌هاي خود به اين موضوع اشاره كرده است كه حجم‌گرايي تجربه‌اي جديد نيست، بلكه حاصل تمركز بر شكل خاصي از تصويرپردازي و نگاه است. از سوي ديگر ذهني‌گرايي شعر حجم هنگام ساخت تصاوير حجمي، شباهت معناداري با مدلي از تصويرپردازي انتزاعي شاعران سبك هندي، به‌ويژه بيدل دهلوي دارد. در اين مقاله پس از تعريف و توضيح اصطلاحِ تصوير حجمي، نمونه‌هايي از اين شكلِ تصويرپردازي در شعر حجم تحليل شده است، سپس با تحليل نمونه‌هايي از اين مدل تصويرپردازي در شعر بيدل، نشان داده شده كه تصويرحجمي يكي از ويژگي‌هاي سبكي مشترك شعر يدالله رؤيايي و بيدل دهلوي است.