واكاوي انتقادي وضعيت انسان در رويكرد دوگانه كانت به فرهنگ

كانت در آثار خود انسان طبيعي و اخلاقي را از هم متمايز كرده و شكافي عميق ميان انسان طبيعي و انسان اخلاقي ترسيم كرده است. وي براي پر كردن اين شكاف به انسان فرهنگي و نحوه رشد و پيشرفت فرهنگ و تمدن در طي تاريخ متوسل شده است. فرهنگ براي كانت نقش پلي را بازي مي‌كند كه پيوند ميان وضعيت طبيعي و وضعيت اخلاقي انسان را برقرار مي‌كند. از نظر كانت وضعيت فرهنگي كه بشر در آن به سر مي‌برد، در عين اينكه دستاورد عامليت انسان در طي تاريخ است، نتيجه تضادهاي طبيعتي است كه به نحو مكانيكي بشر را به پيش مي‌راند. بنابراين رشد و پيشرفت فرهنگ و تمدن از نظر كانت از يك سو امري اكتسابي و سوبژكتيو و از سوي ديگر امري تكويني و اُبژكتيو است. اينك پرسش اين است كه اين دو رويكرد تا چه اندازه با هم سازگارند و هر كدام چه سهمي در رشد و پيشرفت فرهنگ و تمدن دارند؟ براي پاسخ به اين پرسش با رويكردي انتقادي نشان مي‌دهيم كه طبيعت و انسان ماهيتي تناقض‌آميز در ايجاد فرهنگ دارند و سهم انسان در رشد و پيشرفت فرهنگ و تمدن در نسبت با سهم طبيعت اندك است.