افزوده‌اي بر منطق كوانتوميِ پاتنم

هيلاري پاتنم در آثارش از منطق كوانتومي دفاع مي‌كند و اعتقاد دارد با توجه به مسائل به‌وجودآمده در مكانيك كوانتوم، منطق كلاسيك توان پاسخگويي به اين مسائل را ندارد. از اين ‌رو، نيازمند يك طرح منطقيِ غيركلاسيك (كوانتومي) هستيم. پاتنم سه دليل اصلي براي گذار از منطق كلاسيك به منطق كوانتومي را برمي‌شمارد: 1. ترديد در صدق‌هاي ضروريِ منطق، 2. امكان تغيير منطق و 3. طرح منطق سه‌ارزشي. ديدگاه‌هاي پاتنم دربارۀ اين گذار به منطق كوانتومي از چند جهت قابل نقد و بررسي است: 1. پاتنم به‌رغم انتقاد از منطق كلاسيك، به‌وسيلۀ قواعد اين منطق، از منطق كوانتومي دفاع مي‌كند. 2. اطلاق منطقِ «درست» به منطق كوانتومي ادعاي بزرگي است. 3. نتايج ضرب دكارتي در تحليل پاتنم تغيير كرده است. 4. پاتنم در منطقش به‌جاي تكيه بر «اصول موضوعه» به «شهود» توجه دارد. 5. ارزش صدق ميانه، در منطق كوانتومي، ارزشي بي‌فايده و خطاانگيز است. به‌رغم اين انتقادات، ما معتقديم با نگاهي تحليلي، تكميلي و انتقادي مي‌توان به بخش زيادي از اين اِشكالات پاسخ داد. هدف اين نوشتار، بازسازي نقاط قوت و ضعف ديدگاه‌هاي پاتنم در كاربست منطق كوانتومي است.