سه مرتبه اضافه در علم بر مبناي سه سير فلسفي؛ نگاه ماهوي، اصالت وجود وحدت تشكيكي و وحدت شخصي

اهميت شناخت نوع اضافه بين عالم و معلوم، تعيين جايگاه علم در رويكرد جهان شناختي و كاركرد معرفت‌شناسانه آن است. پرسش اينكه: با تغيير در مباني فلسفي، نوع اضافه بين عالم و معلوم چه معنا و كاركردي مي ‌يابد؟ در نگاه ماهوي نوع اين اضافه مقولي است كه با فرض دوگانگي طرفين اضافه، سبب معضلاتي چون اعتباريت علم، تمايز عالم از معلوم و اشكالات وجود ذهني مي‌ شود. در سير دوم يعني اصالت وجود با رويكرد تشكيكي، اضافه از نوع اشراقي است كه در آن علمِ عالم، در رابطه‌ اي طولي و تشكيكي، علت ايجاد معلوم مي ‌گردد. رهاورد گذر از وحدت تشكيكي به وحدت شخصي وجود هم، وحدت و بساطت عالم و اضافه قيومي او با شؤون و مظاهرش است. اضافه نيز بين وجود عالم و علم ذاتي اش تحقق مي ‌يابد. نتيجه اينكه، متناسب با سيرهاي سه ‌گانه، با عبور از كثرت به وحدت، تدريجاً اضافه جاي خود را به عينيت عالم و معلوم مي‌ دهد تا اينكه در سير سوم به حضور و شهود تام عالم از خويش در آينه ظهوراتش مي‌ انجامد.