تحقيقي پيرامون نگارش متون فلسفي به زبان فارسي در خطّه آذربايجان با تأكيد بر قرن ششم تا هشتم قمري

فلسفه اسلامي از زمان تأسيس و شكل ‌گيريِ خود به‌ وسيله فلاسفۀ متقدم به‌ويژه حكيم ابونصر فارابي، تحولات مختلف را تجربه كرده است كه يكي از آن‌ها «تغيير مكان» است كه معمولاً اين تغيير جغرافيايي همراه با تغييرات محتوايي هم بوده است؛ مثلاً فلسفه در دوره بغداد داراي ويژگي‌هايي است كه در دوره خراسان به ويژگي‌هاي ديگر مبدل مي‌شود. به همين نحو فلسفه اسلامي در حوزه سرزميني آذربايجان (قرون ششم تا هشتم قمري) داراي مختصات ديگري مي‌گردد كه يكي از آن‌ها تمايل محسوس نويسندگان متون فلسفي به زبان فارسي است. امروز در سايه همين ميل و علاقه به فارسي‌نويسيِ فلاسفۀ آن عصر و ديار، ميراث‌دار آثار ارزشمند تحقيقي‌اي هستيم كه هم از حيث استحكام‌بخشي به زبان فارسي و هم از جهت استفاده از ظرفيت آن زبان در انتقال مفاهيم و موضوعات فلسفي، جزء گنجينه‌هاي فاخر فرهنگ عقلي ما محسوب مي‌شوند. تحقيق حاضر بر اساس روش كتابخانه‌اي به سامان رسيده است. يافته‌هاي زير حاصل اين تحقيق و بررسي است: ۱‌) فارسي‌نويسي فلاسفه مكتب آذربايجان معطوف به وجود قابليت‌هاي اين زبان در انتقال مفاهيم عقلي است؛ ۲‌) نويسندگان رسالات و كتب فلسفي به زبان فارسي در كنار استفاده از زبان عربي به دنبال بهره‌مند ساختن عموم مردم از دانش‌هاي عقلي بودند؛ ۳) حفظ هويت ملي با مؤلفه‌اي به نام زبان فارسي، يكي ديگر از انگيزه‌هاي صاحبان آثار فلسفي به زبان فارسي است.