بررسي ميزان ضايعات برنج قهوه‌اي در فرآيند خشك‌كردن شلتوك

فرآيندهاي خشك‌كردن شلتوك، همواره چالشي‌ترين مسائل صنعت برنج مي‌باشد. هدف تحقيق، بررسي ميزان ضايعات خشك‌كردن در مزرعه و كارخانه در سه شهرستان گيلان بود. بدين منظور، اثرهاي اصلي و متقابل فاكتورهاي مستقل محتواي رطوبتي زمان برداشت (19 و 26 درصد)، زمان برداشت تا خرمنكوبي (19-14، 24-20 و 29-25 ساعت)، روش‌هاي خشك‌كردن در مزرعه (پخش كامل شالي‌ بر روي ساقه‌ها، پخش پنج ساعت شالي‌ بر روي ساقه‌ها+توده كردن، و پخش پنج ساعت شالي‌ بر روي ساقه‌ها+استفاده از پلاستيك)، و استراحت‌دهي (دو مرحله‌اي و سه مرحله‌اي هركدام با 10 و 15 ساعت استراحت‌دهي)، دماي خشك‌كن (40 و 50 درجه سلسيوس) و سرعت باد (0.5 و 0.8 متر بر ثانيه) بر فاكتورهاي وابسته (دانه‌هاي نارس، گچي، دانه‌هاي دو و سه‌تَرَك و تَرَك لاك‌پشتي در برنج قهوه‌اي) در سال زراعي 99-1398 بررسي شدند. از طرح آزمايشي فاكتوريل بر پايه بلوك كامل تصادفي استفاده شد. براساس نتايج، اثرهاي اصلي فاكتورهاي مستقل بر ايجاد ضايعات معنادار بودند (0.05 P). مقايسه ميانگين‌ها نشان داد كه كمينه ضايعات در روش پخش‌‌كردن كامل، در محتواي رطوبتي 26 درصد، به ميزان 1.465 درصد بود. بيشترين تاثير استفاده از پلاستيك در شكل‌گيري ضايعات به شكل تَرَك لاك‌پشتي و دانه‌گچي بود. در سطح مزرعه پس از 14 تا 19 ساعت پيش ‌خشك‌كردن، بيشينه ضايعات به‌دست آمد، كه سهم سه‌تَرَك ناكامل طولي، دو‌تَرَك ناكامل عرضي و دانه نارس به‌‌‌ترتيب به ميزان 11.410، 8.730 و 8.471 درصد بود. در سطح كارخانه، كمترين ضايعات در تركيب فاكتوري استراحت‌دهي سه مرحله‌اي 15 ساعت، دماي خشك‌كن 40 درجه سلسيوس و سرعت باد 0.5 متر بر ثانيه به ميزان 6.027 درصد به‌دست آمد.