شماره ركورد
1371925
عنوان مقاله
سياليت بن مايهها در شعر صائب تبريزي و سبك هندي (بررسي موردي بن مايۀ سرو و قمري)
پديد آورندگان
رحيمي ، سعيد دانشگاه صنعتي شريف - مركز زبان ها و زبان شناسي - گروه زبان و ادبيات فارسي , امامي ، عليرضا دانشگاه تهران - دانشكده ادبيات و علوم انساني - گروه زبان و ادبيات فارسي
از صفحه
121
تا صفحه
139
كليدواژه
شعر فارسي , سبك هندي , صائب تبريزي , بن مايه , تداعي , انگيزش
چكيده فارسي
بن مايهها يكي از مهمترين مؤلفههاي ساختاري و وحدتبخش آثار هنري هستند. در حوزۀ ادبيات نيز، بنمايهها به عنوان عناصر تكرارشوندۀ سبكساز، ازجملۀ عناصر مهم بسياري از متون، اعم از شعر و داستان، هستند. با مطالعۀ دقيقتر شعر دورۀ صفويه، موسوم به شعر سبك هندي، درمييابيم كه كاربرد بنمايهها بسامد بالا و معنيداري يافته است. شاعران اين دوران علاوهبر استفادۀ فراوان از اين عنصر ادبي، در جهت ايجاد تمايز بين سخن خود و سنّت شعر فارسي، تغييراتي را نيز در بنمايهها ايجاد كردند. يكي از مهمترين اين شاعران، صائب تبريزي، شاعر سدۀ يازدهم، است. وي تمايل زيادي به مضمونپردازي ازطريق كاربرد بنمايههاي شعري دارد. جدا از آن، آنچه ديگر شاخصۀ شعر او را رقم ميزند، تغييراتي است كه در دلالت بنمايهها به نسبت شعر پيش از خود ايجاد ميكند. در تحقيقات ادبي فارسي، از اين دلالتهاي بنمايهها با عنوان تداعي ياد شده است. در تحقيق حاضر كوشش شده است، با تطبيق مفهوم اصطلاح تداعي با اصطلاح انگيزش در آثار ژرار ژنت، نظريهپرداز معاصر فرانسوي، تحول بنمايههاي شعري از ديدگاهي جديد بررسي شود. درنهايت با مبنا قرار دادن بنمايۀ سرو و قمري/ فاخته، در غزليات صائب تبريزي، اين نتيجه حاصل شده است كه يكي از ويژگيهاي سبك فردي صائب و در سطحي كليتر، سبك دورهاي وي اين است كه تمايل فراوان ايشان به خلق انگيزشهاي جديد و بديع براي بنمايههاي شعري، سبب ويژگياي شده است كه در تحقيق حاضر «سياليت بنمايهها» ناميده شد. اين ويژگي در موارد بسيار باعث شده است، انگيزشهاي متعدد و گاه آشفته و متناقض براي بنمايهاي واحد انتزاع شود. درواقع ميتوان سياليت بنمايهها را روي ديگر افراط در مضمونپردازي و تخيلهاي مهارگسيخته در شعر دورۀ مورد نظر دانست و واكنشي به فقداني احتمالي كه شاعران اين دوره در نگاه به شاعران بزرگ پيش از خويش احساس ميكردهاند.
عنوان نشريه
ادب فارسي
عنوان نشريه
ادب فارسي
لينک به اين مدرک