معرّفي مُصحَفِ مُترجَمِ هُدائي افندي (ش20)؛ بررسي نكاتي در اختلاف قرائات

اهمّيت پژوهش در مَصاحفِ مُترجَمِ كهن از جنبه‌هاي گوناگون بر اهل تحقيق روشن است، از فوائدِ گوناگونِ زباني در تاريخ زبان فارسي تا بهره‌هايي كه در علومِ متنوّعِ قرآني از اين گنجينه بر مي‌توان گرفت. از ميانِ پُر‌شمار مَصاحفِ مُترجَم، كه تا كنون ناشناخته و پژوهش‌ناشده بر جاي مانده است، بخت معرّفي و بررسي مُصحفِ كتابخانۀ هُدائي افندي، به‌شماره نسخۀ 20، بازماندۀ اوائل سدۀ هفتم، نخست‌بار نصيبِ ما گشت. علاوه بر فوائد زباني و لغوي در عرصۀ زبان فارسي، كه نُسخ مُترجَمِ كهن علي‌العُموم اين‌همه را شامل است، نسخۀ هُدائي افندي متضمّن نكاتي چشم‌گير است در بعضِ علوم قرآني چون عَدّالآي و تجويد و علي‌الخصوص اختلاف قرائات. مسألۀ اصلي مقالِ حاضر، بيرون از بررسي نسخه‌شناختي و نكاتي چند در كتابت و ارائۀ شواهدي نويافته در مبحثِ تجويديِ ادغام، بررسي ضبط و كاربرد اختلاف قرائات و تأثير آن بر اين ترجمه است. با مطالعۀ فاتحه الكتاب تا پايان سورۀ أنعام و آغازِ سورۀ زُمر تا پايانِ قرآن با توصيفِ مواضعِ مؤثر در ترجمه و نيز كاربردهاي نادرِ مُختلَفِ قرائات در اين مُصحف، فارغ از ترجمه، و تطبيق با بعضِ مصادر در اين علم، به تحليل اين شواهد پرداخته‌ايم و نشان داده‌ايم كه كتابتِ اين مُصحف، به سنّتِ مُصحف‌پردازيِ قديم بر طريق اختيارِ قرائات، چگونه بر ترجمۀ متن مؤثر افتاده است.