بررسي مؤلفه‌هاي مكتب اكسپرسيونيسم در رمان با تمركز بر رمان «زندگي همين است» اثر محمد هاشم اكبرياني

گذشته از مكتب‌هاي رئاليسم و ناتوراليسم كه ارتباط خاصي با نوع ادبي رمان دارند، ويژگي‌هاي ساير مكاتب هنري اعم از سمبوليسم، كوبيسم، امپرسيونيسم، دادائيسم، سوررئاليسم و اكسپرسيونيسم بيشتر در هنرهايي همچون نقاشي، شعر و حتي تئاتر بازنمود يافته است. ازهمين‌رو سخن‌گفتن درباب مؤلفه‌ها و ويژگي‌هاي اين مكاتب در حوزه رمان همواره محل بحث بوده است. در اين ميان مكتب اكسپرسيونيسم شرايط خاصي دارد. طرز تلقي خاص پيروان اين مكتب از واقعيت و شيوه بازنمايي آن و همچنين وجود خصايصي‌ نظير ذهن‌گرايي مفرط، توجه به امور غريب و فاقد توجيه منطقي و گريز از محاكات در ساخت تصوير، باعث شده است كه ارتباط اين مكتب با رمان با ابهام‌هاي بيشتري همراه باشد. ازهمين‌رو در اين مقاله تلاش شده است تا به روش تحليلي-توصيفي و با تمركز بر متن رمان «زندگي همين است» اثر محمدهاشم اكبرياني، موضوع شيوه انعكاس ويژگي‌هاي مكتب اكسپرسيونيسم در نوع ادبي رمان بررسي گردد و به اين سؤال پاسخ داده شود كه مؤلفه‌هاي مكتب يادشده در كدام‌يك از دو سطح فُرمي و محتوايي و به چه شيوه‌اي بازنمود يافته است؟ نتايج نشان مي‌دهد اكسپرسيونيسم در رمان، توأمان در دو سطح فرمي و محتوايي امكان بروز دارد. در سطح محتوايي با ويژگي‌هايي همچون پرداختن به امور غريب و فاقد منطق، فضاي كابو‌س‌وار، شخصيت‌هاي نوعي و جهان گروتسكي و در سطح فُرمي نيز به‌شكل توجه به شيوه‌هاي مدرن در روايتگري همچون استفاده از تكنيك جريان سيّال ذهن، رواي‌هاي متعدد، عدم التزام به پايان‌بندي كلاسيك و به‌ ويژه ساختار اپيزوديك.