ارزيابي نقش تحولات عملكردي و كالبدي بر كيفيت روابط فضايي در خانه‌هاي دوره قاجار (نمونه پژوهشي: تبريز)

خانه از جمله كاربري‌هايي است كه پيكره‌بندي آن در دوره قاجار دستخوش تغييرات زيادي شده است. لذا نظر به تغيير در نظام كالبدي خانه، چنين به نظر مي‌رسد كه روابط عملكردي آن نيز بايد شاهد تغييرات زيادي باشند كه اين امر زمينه پرداختن به موضوع را در پژوهش حاضر فراهم آورده است. از اين‌رو، هدف اين پژوهش، بررسي تحولات انجام‌گرفته در ساختار كالبدي- فضايي معماري خانه در طول دوره قاجار و ارزيابي اين تغييرات بر نظام عملكردي فضاهاي مختلف خانه در اين دوران است. بر همين اساس، 9 خانه در تبريز متعلق به دوره قاجار به‌عنوان نمونه‌هاي پژوهشي به منظور بررسي انتخاب شدند. تحليل ساختار فضايي- عملكردي خانه‌ها با استفاده از تكنيك نحو فضا انجام گرفته كه در اين ارتباط، از روابط رياضي نحوي و همچنين نرم‌افزار‌هاي دپث‌مپ و پلاگين سينتكتيك در گرس‌هاپر به منظور تحليل داده‌ها استفاده شده است. نتايج تحقيق حاكي از آن بودند كه با گذشت زمان و تغيير در نظام كالبدي خانه در طول دوره قاجار، علي‌رغم تغيير شكلي و مكاني در برخي عناصر و كاربري‌هاي موجود در خانه، در نظام عملكردي آن تغييرات چنداني حادث نشده‌اند. به‌عبارتي‌ديگر، روابط فضايي به‌عنوان زيرمجموعه روابط عملكردي، با تحولات كالبدي فضا، تغييرات چنداني را به خود نمي‌بينند.