عوامل مؤثر بر داوري طرح نهايي دانشجويان معماري در دانشگاه‌هاي ايران

ارزيابي طرح‌هاي معماري، به قضاوت درباره طرح مي‌پردازد؛ به اين صورت كه ميزان معيارهاي متغير در طراحي را از جنبه مورد نظر اندازه‌گيري كرده و سپس آن را قضاوت مي‌كند. با توجه به نقش مهم داوري در دروس طرح‌هاي معماري، درصورتي‌كه نوع داوري مشخص نباشد، فضاي مناسب بر داوري را تحت تأثير قرار مي‌دهد، باعث ورود مطالبات بي‌ارتباط با اهداف آموزشي مي‌شود و زمينه‌ رشـد و استعدادهاي دانشجويان را از بين خواهد برد. هدف پژوهش حاضر، دست‌يابي به معيارها و شاخص‌هاي داوري واقع‌بينان در زمينه دانش و توان تخصصي دانشجويان معماري در ايران است. پرسش‌هاي اصلي پژوهش اين است كه معيارهاي ارزش‌يابي و داوري پروژه‌هاي معماري در دانشگاه‌هاي مطرح رشته معماري در ايران چه هستند؟ ديدگاه اساتيد در اين راستا چيست؟ روش تحقيق از نوع آميخته (كمي-كيفي) و هدف، كاربردي است. جامعه‌ آماري، 17 نفر از اعضاي هيئت‌ علمي مشهور گروه معماري در دانشگاه‌هاي شهيد بهشتي، تهران، علم و صنعت و شهيد چمران اهواز هستند. نمونه‌گيري به ‌صورت سامان‌مند و غيرتصادفي انجام شد. ابزار جمع‌آوري داده از طريق پرسش‌نامه از نوع ليكرت است ‌و يك سؤال به‌ صورت گزينشي تدوين شد. دو سؤال به ‌صورت پرسش‌نامه باز مصاحبه شد. براي دست‌يابي به نتايج دقيق‌تر، نظرات اساتيد جوان در زمينه‌ داوري طرح‌هاي معماري گرفته شدند. بر اين اساس، 25 نفر از اساتيد جوان كه در حال گذراندن مقطع دكتري خود در دانشگاه‌هاي مطرح معماري بوده و سابقه تدريس در كارگاه طراحي معماري در دانشگاه‌ را داشتند، به‌عنوان جامعه آماري انتخاب شدند. نتايج و اطلاعات با نرم‌افزار SPSS و با به‌كارگيري روش‌هاي آماري تجزيه ‌و تحليل شدند. نتايج نشان دادند معيارهاي نهايي مربوط به ارزيابي فرآيند طراحي به دو زيرشاخه مطالعات و طراحي تقسيم مي‌شوند. مطالعات به دو زيرگروه دانش اوليه و توجه به مطالعات فني تقسيم شده و طراحي به دو زيرگروه مهارت طراحي و پيشبرد روند طراحي دسته‌بندي ‌مي‌شود؛ به‌غير از دانش اوليه، ساير عوامل بر محصول نهايي اثرگذار هستند. از ديد خبرگان، مطالعات و دانش فني بيشترين اثرگذاري بر محصول نهايي را دارند. از نگاه اساتيد جوان، پيشبرد روند طراحي بيشترين تأثير را بر نمره‌دهي اساتيد دارد و بعد از آن مهارت طراحي، مطالعات و دانش فني قرار دارد. در نهايت، پيشنهادها و راهكارهايي براي هيئت‌ داوري، آموزش‌دهندگان معماري و متخصصان ​ارائه شدند تا منجر به ارتقاي كيفيت سطح داوري اساتيد شود.