بررسي فضاي زندگي زنان در خانه‌هاي سنتي ايران (مطالعه موردي: خانه ملك التجار)

نگاه حداقلي و سوداگرايانه به مسكن موجب عدم پاسخگويي مناسب طرح خانه هاي امروزي به نيازهاي رواني ساكنان بخصوص نيازهاي بانوان كه در فرهنگ ايراني اساس و محور معنوي خانه محسوب مي شوند شده است و ضرورت دارد اين موضوع از نقطه نظر هاي مختلف مورد بررسي قرار گيرد. از آنجا كه در فرهنگ ايراني در پيش و پس از اسلام زنان همواره جايگاه ويژه و قابل احترامي داشته ‌اند، در آثار تمدني به ويژه معماري، مي‌توان چنين نگرشي را مورد بررسي قرار داد. مي توان پرسيد وجوه مميزه روان شناختي زنان در نگرش ايراني اسلامي چيست و چگونه اين وجوه در معماري خانه ايراني موثر بوده است؟ در اين پژوهش براي شناسايي مولفه ‌هاي روانشناختي زنان در معماري از روش اسنادي و كتابخانه‌اي و براي تطبيق مولفه ‌هاي جنسيتي با مصداق معماري، از روش مشاهده ميداني استفاده شده است. مطالعه موردي اين پژوهش «خانه ملك‌ التجار» در اصفهان مي‌باشد، اين بنا از نمونه‌هاي خانه‌ي قاجاري با كيفيت و داراي تنوع فضايي است و مي‌تواند زندگي خانواده ايراني را در آن  دوره به درستي بازتاب دهد. در بررسي اين خانه يافته ها نشان ميدهد در طراحي خانه ايراني فضاها و طرح معماري آن با توجه به ويژگي‌هاي جنسيتي سازماندهي و شكل داده شده اند تا زنان نيز در فضاي زندگي از آسايش و راحتي، حفظ ارزش، حفظ حقوق، عزت نفس، تنوع، حفظ روحيه و احساسات خويش، برخوردار باشند. مولفه ‌هاي يادشده در انطباق با كاركرد، فرم، ارتباط با بستر طبيعي، انتخاب مصالح و تزئينات قرار گرفته است و نهايتاً مي‌توان دريافت كه بسياري از فضاي خانه ‌هاي ايراني منطبق بر ويژگي‌هاي زنانه است.