الگوي مناسب ساماندهي سكونتگاه هاي غيررسمي در ايران

پديده‌ي اسكان غيررسمي اكنون در اكثر شهرهاي بزرگ و متوسط كشور در صدر چالش‌هاي مديريت شهري قرار گرفته است. با وجود اقدامات صورت گرفته در دهه‌هاي اخير، هنوز تغيير شگرفي در كيفيت زندگي ساكنان سكونتگاه‌هاي غيررسمي صورت نگرفته است. پژوهش حاضر با هدف انتخاب الگويي جامع براي ساماندهي سكونتگاه‌هاي غيررسمي در ايران، به بررسي رويكردهاي نوين مواجهه با اسكان غيررسمي پرداخته است. بعد از بررسي منابع متعدد، 42 ديدگاه مطرح شده بعد از توانمندسازي، شناسايي شده است. سپس با كمك روش كيفي نظريه زمينه‌اي و استفاده از كدگذاري‌هاي باز، محوري و مركزي، 5 نوع دسته‌بندي مختلف براي اين ديدگاه‌ها تعريف شده است. دسته‌بندي بر اساس ماهيت كه همان سلسله مراتب مفهومي است و شامل پارادايم، نظريه، رويكرد، راهبرد، الگو و برنامه است، مبناي انتخاب قرار گرفته است. بر مبناي اولويت اين پژوهش، از ميان 6 دسته‌ي مفهومي، الگو براي ساماندهي سكونتگاه‌هاي غيررسمي انتخاب شده است. از ميان 15 الگوي شناخته شده، 7 الگو كه در تقسيم بندي بر اساس جامعيت، در دسته الگوهاي جامع قرار گرفته‌اند با كمك Delphi AHP  مورد آزمون قرار گرفته‌اند. بدين منظور از نمرات انتسابي 24 متخصص بر اساس 7 معيار، استفاده شده و بعد از اجراي دقيق تكنيك فرآيند تحليل سلسله مراتبي، الگوي ارتقابخشي درجا به عنوان مناسبترين رويكرد براي ساماندهي سكونتگاه‌هاي غيررسمي انتخاب شده است. همچنين الگوي مسكن همكارانه به عنوان الگوي انتخابي دوم و الگوي راهبرد توسعه شهري به عنوان الگوي انتخابي در شرايط هموزن بودن معيارها نيز داراي ظرفيت‌هاي زيادي براي ساماندهي اسكان غيررسمي در ايران هستند.