ارزيابي كاربرد توكوفرول (ويتامين E) در حفاظت پارچه‌هاي پنبه‌اي تاريخي از اكسايش رطوبت دما با استفاده از نمونه‌هاي پيرشده تسريعي

در حوزه حفاظت و مرمت اشياء تاريخي و فرهنگي، اهميت آثار تاريخي پارچه‌اي بر كسي پوشيده نيست. پارچه‌هاي پنبه‌اي تاريخي بخاطر ساختار آلي سلولزي در معرض اكسايش خودبخودي نيز قرار دارند و حتي در محيط ايزوله نيز فرايند تخريب متوقف نخواهد شد. نگهداري آثاري چنين حساس در شرايط نامطلوب انبار موزه، تخريب را سرعت بخشيده و چنانچه بتوان روشهايي براي كاهش سرعت تخريب سلولز يافت، كمك بزرگي به حفاظتگران اين حوزه در نگهداري مطلوب اين آثار خواهد كرد. روند تخريب سلولز علاوه بر تغييرات بصري كه حاكي از تغييرات و فعل و انفعالات شيميايي در ساختار بسپار سلولز است، با بررسي خواص فيزيكي و مكانيكي سلولز نيز قابل رديابي است موضوع استفاده از آنتي‌اكسيدان‌ها در حفاظت مواد از اكسايش در بسياري از صنايع همچون صنايع نساجي، شيميايي، پليمر، غذايي و دارويي مطرح بوده و پژوهشگران به بررسي تأثير مواد مختلف در كاهش روند اكسايش و تخريب كالاهاي صنايع بيان شده، اقدام مي نمايند. با توجه به كاربرد گسترده توكوفرول(ويتامين E) در زمينه‌هاي نساجي، پليمر غذايي و دارويي، در اين پژوهش، كوشش شد با بررسي معايب و مزاياي اين ماده آنتي‌اكسيدان در حفاظت آثار پارچه‌اي پنبه‌اي تاريخي، مناسبت آن مورد ارزيابي قرار گيرد. در راستاي دستيابي به اين هدف، لازم است اثربخشي آن در كاهش سرعت اكسايش سلولز با گذشت زمان و تأثيرات تخريبي آن در پارچه‌هاي پنبه‌اي ارزيابي شود. روش پژوهش براساس تحليلي مقايسه‌اي و شيوه گردآوري دادهها از طريق آزمايشهاي مربوطه نظير تهيه طيف مادون قرمز انعكاس كلي تضعيف‌شده، تعيين ميزان مقاومت كششي، رنگسنجي و pH بوده‌است. مراحل انجام اين پژوهش بدين گونه بود كه پارچه‌هاي پنبه‌اي پيرسازي شده با غلظتهاي مختلفي از توكوفرول تيمار شدند و قبل و بعد از پيرسازي تسريعي مورد آزمايش قرار گرفتند. نتايج حاكي از آن است كه ماده مذكور تأثير تخريبي بر سلولز نداشته و براي استفاده به عنوان آنتي‌اكسيدان در پارچه‌هاي پنبه‌اي تاريخي قابل استفاده است.