روند تحولات شهري در فضاي شهر تاريخي اصفهان با تاكيد بر دو دهه اول قرن بيست و يك: (يك مصداق حفاظت شرقي در آسياي غربي و منطقه خاورميانه)

تحولات شهري دهه‌هاي اخير در بسياري از شهرهاي تاريخي مديريت شهري را دچار بحران كرده است؛ به نحوي‌كه اقدامات خودسرانه در ارتباط با مناظر شهري تاريخي، خاطره شهري را به شدت مخدوش و هويت شهري تاريخي را براي نسل‌هاي آينده ناخوانا مي‌نمايند. در بسياري از فضاهاي شهري تاريخي مي‌توان اتفاقاتي غير‌معمول و نامتعارف با فضاي تاريخي را مشاهده نمود، مانند: عدم رعايت حريم ارتفاعي در مجاورت اماكن تاريخي كه باعث مخدوش شدن منظر بناي تاريخي و بافت پيراموني آن شده‌اند، دخل و تصرفات بيش از حد در فضاي تاريخي كه منجر به از بين رفتن خاطره شهري مي‌شود. بر اين اساس، سوالات اصلي پژوهش اين‌گونه مطرح مي‌شود كه: چرا علي رغم دغدغه‌مندي نظريه‌پردازان بزرگ حفاظت شهرهاي تاريخي چنين معضلاتي هم چنان تكرار شده و قابل مشاهده است؟ علت ناديده گرفتن اصول حفاظت شهري و ايجاد چالش‌هايي كه گاهي تا حد به مخاطره انداختن ميراث جهاني پيش مي‌روند، كدام است؟ پژوهش به دنبال يافتن پاسخي بر اين‌گونه پرسش‌ها در بستر شهر تاريخي اصفهان به عنوان يك مصداق شرقي است. روش پژوهش به صورت تركيبي است، كه شامل روش‌هاي تاريخي، توصيفي و عِلّي مي‌شود و ابزار مطالعاتي شامل آرشيوي، كتابخانه‌اي و ميداني است. فرض تحقيق بر اين اساس شكل گرفته است كه، حفاظت و توسعه در كنار هم مي‌توانند هويت تاريخي را براي انتقال به آيندگان پاس بدارند. بنابراين، با وجود دشواري بازيابي هويت آسيب ديده‌ در فضاهاي شهري مانند اصفهان، مي توان با رعايت دستورالعمل‌هايي مانع از تخريب بيشتر ميراث تاريخي در اثر توسعه ناهماهنگ با حفاظت، در اقدامات آتي شد. به نظر مي‌رسد علت عدم موفقيت اصفهان در روند توسعه حفاظت محور، عدم توجه و اهتمام به حفظ كليت منسجم و يكپارچه و عدم حفظ ارتباط بين اجزاي منظر شهري اصفهان و صرفا تمركز بر تك بناهاي خاص و ثبت ميراث شده است كه ريشه در تفكيك حفاظت بناي تاريخي از حفاظت شهر تاريخي دارد. از طرف ديگر مطالعه در فضاي شهرهاي تاريخي تاثيرات نئوليبراليسم در حفاظت را با عنوان حفاظت نئوليبراليسمي نشان مي‌دهد كه با تكيه بر اقتصادي قدرتمند ميراث تاريخي در شهرها را نيز، مانند ديگر مباحث جاري در حيات بشري در دست گرفته است.