مرور دامنه پژوهش‌هاي مديريت راهبردي اسلامي در ايران: فرامطالعه مقالات منتشرشده تا سال ۱۴۰۰ هجري شمسي

تاكنون مقالات متعدّدي در حوزۀ مديريت راهبردي اسلامي تدوين شده است؛ بااين‌حال، مطالعات اين حوزه پراكندگي موضوعي دارند. وجود يك نقشۀ مطالعاتي جامع براي حل اين موضوع و تدوين برنامۀ راهبردي براي تحوّل و ارتقاي دانش مديريت راهبردي اسلامي ضروري است. سؤال اصلي اين پژوهش اين است كه: «اندازه و دامنۀ ادبيات موجود در حوزۀ مديريت راهبردي اسلامي چقدر است؟ چه نقاط قوت و ضعفي دارد و در كدام حوزه‌ها خلأ پژوهشي بيشتري نمايان است؟». روش تحقيق اين پژوهش، مرور دامنه‌اي است و ورودي آن تمامي مقالات فارسي حوزۀ مديريت راهبردي اسلامي هستند كه در جامعۀ علمي جمهوري اسلامي ايران منتشر شده‌اند. بر اساس بررسي‌هاي انجام‌گرفته مجموعاً ۵۶۵ پژوهش در اين حوزه انجام شده كه پس از غربالگري‌هاي علمي، 36 پژوهش مورد بررسي دقيق قرار گرفتند. نتايج نشان مي‌دهد كه اين حوزه خلأ نظري دارد؛ اگرچه پژوهش‌هاي اين حوزه در سال‌هاي اخير سير صعودي داشته‌اند، اما تعداد آن‌ها بسيار كم است. علي‌رغم غناي بسيار زياد منابع اسلامي اعمّ از قرآن كريم، احاديث شريف، منابع كلامي، فلسفي، اخلاقي، فقهي و...، متاسفانه از اين منابع در دانش مديريت راهبردي بسيار كم استفاده شده است. همچنين در اين پژوهش، براي اولين بار، الگوي طبقه‌بندي هفت‌لايه‌اي مباحث مديريت راهبردي ارائه شده است كه عرضه پژوهش‌هاي مديريت راهبردي اسلامي بر اين الگو نشان مي‌دهد بيش از 60% پژوهش‌هاي اين حوزه صرفاً در لايۀ فرايند مديريت راهبردي انجام شده و در ساير لايه‌ها يا اساساً پژوهشي انجام نشده و يا پژوهش‌هاي انجام شده بسيار حداقلي هستند. در نهايت تلاش شده با توجه به دامنۀ به دست آمده و ظرفيت‌هاي موجود در منابع اسلامي، پيشنهاداتي جهت تحوّل و ارتقاي اين حوزۀ دانشي مهم عرضه گردد.