تحليل «عنوان ‌گذاريِ» داستان‌ هاي فارسي ( 1332-1357 ه.ش) با رويكرد جامعه ‌شناختي

آثار ادبي گاه بازتابنده‌ مسائل اجتماعي جامعه‌ عصر نويسنده هستند كه بر پايه جامعه‌شناسي ادبيات قابل دريافت هستند. جامعه‌شناسي ادبيات، اثر ادبي را پديده‌اي اجتماعي مي‌داند. زيرا بازتاب واقعيت‌هاي اجتماعي يا بيان نمادين آن‌ها را در خود دارد. موضوع اين پژوهش مروري بر «عنوان‌گذاريِ» داستان‌هاي فارسي از (1332 تا 1357 ه.ش) با رويكرد جامعه‌شناسانه است. در اين پژوهش دو دورۀ تاريخي مورد بررسي قرارگرفته‌است. نويسندگان دورۀ اول در سال هاي(1332 تا 1342ه.ش)، متأثر از شرايط خاص سال‌هاي پس از كودتا، بدبيني، نااميدي، غم و سكوني عميق را به فضاي داستاني اين سال‌ها واردكرده‌اند. نويسندگان در اين دوران از كاربرد نمادين عناصر طبيعت 12.5%، مفاهيم انتراعي 16% و طنز 10% از عناوين داستان‌ها براي نشان دادن شرايط سياسي و اجتماعي بهره‌برده‌اند. در دورۀ دوم، داستان‌هاي كوتاه و بلندي در سال‌هاي (1342 تا 1357 ه.ش) نوشته‌شده‌اندكه بيشتر عنوان‌هاي آن‌ها از نظر جامعه‌شناختي متناسب با محتوا و مضمون داستان به ورود مدرنيته و پيامدهاي آن مي‌پردازد. نويسندگان در دورۀ دوم كوشيده‌اند تا ناسازگاري مدرنيتۀ با جامعۀ سنتي بي-زيرساخت مدرن و بحران هويتي كه دستاورد آن بوده را در قالب داستان ارائه‌دهند. ترسيم رنج‌هاي اجتماعي و جهل و چالش‌هاي فرهنگي و دعوت به اصلاح آن‌ها، روحيۀ مبارزه‌طلبي را در خوانندگان ايجادمي‌كند. پيوند ميان عنوان‌هاي داستاني كه با كاربرد واژگان اقليمي8.3%، واژگان در پيوند با دنياي مدرن 7% و واژگان بيگانه 1.6% انتخاب شده‌اند با نگرش انتقادي به مدرنيته آشكار است. در نتيجه از مجموع 1200 عنوان داستان بررسي شده، 56% عناوين داستاني به نوعي به شرايط اجتماعي و سياسي خلق اثر اشاره‌ دارند.