افول گفتمان ملي‌گرايي عربي در كردار سياسي دولت‌هاي ناصريست و ‏بعثي سوريه ‏

گفتمان ملي‌گرايي عربي از راه ايدئولوژي‌هاي ناصريسم و بعثيسم از دهه 1330 شمسي به راهبرد سياسي دولت‌هاي مصر و سوريه تبديل شد و همين رويداد فرازوفرودهايي را در كشاكش ميان درگيري‌هاي سياسي روز از يك ‌سو، و جزم‌هاي گفتماني پان‌عربي از سوي ديگر به‌وجود آورد كه در سال‌هاي پاياني دهه 1350ش/ 1970م، ديگر رد و اثري از اصول جزمي اين گفتمان در هيچ‌يك از دو جريان يافت نمي‌شد. مصر كه تعهد به ملي‌گرايي عربي را به خودآگاه نظام گفتماني و كردار سياسي خود پيوند داده بود، در برابر ضربه شكست در جنگ شش‌روزه 1967 به يكباره دچار گونه‌اي فروپاشي در نظام باورهاي خود شد و شعار «اول مصر» را دستور كار خود قرار داد. اگرچه سوريه بعثي ضمن پايبندي نمادين به انگاره ملي‌گرايي عربي، در عرصه كشمكش‌هاي سياسي هر ‌آنگاه كه خواست از اين اصول سرپيچي كرد و ضمن فاصله‌گيري نسبي از ملي‌گرايي عربي، همچنان از گزاره‌هاي نمادين آن براي تبيين كردار سياسي خود بهره برد. ازاين‌رو پرسش‌هاي پژوهشي عبارت‌اند از: 1. چه عامل يا عواملي (به‌ويژه تناقض درون‌ماندگار گفتمان، اهمال كارگزاران گفتمان در پيگيري آن، بي‌صداقتي در باور به وحدت، بافتار تحولات و فشارهاي خارجي) گفتمان توپر ناسيوناليسم عربي را به ضد خود تبديل  و روند فرازوفرود را چنين پرشتاب كرد؟ 2. چرا پايبندي مصر اين دولت را در رويارويي با شكست 1967 آسيب‌پذير مي‌كند، اما دولت بعثي سوريه با وجود رويكردهاي عمل‌گرايانه‌تر، در تحولات مربوط به جنگ اكتبر و رويدادهاي پس از آن همچنان به انگاره وحدت امت عرب تأسي مي‌جويد؟ در فرضيه پژوهشي ادعا مي‌شود كه كم‌كاري كارگزاران گفتمان ملي‌گرايي عربي و نيز بي‌صداقتي رهبران عرب در باور به وحدت به كژتابي اين گفتمان در رويارويي با تحولات سياسي منجر شده است. با بهره‌گيري از رويكرد روانكاوانه و هگلي لاكان و ژيژك، و استفاده از روش تحليل داده‌هاي كيفي رويدادها، رابطه ميان تأثيرگذارترين رويدادهاي تاريخي و گفتمان ملي‌گرايي عربي در ناصريسم و بعثيسم تبيين و تفسير خواهد شد.