بررسي عوامل نهادي مؤثر بر شكل‌گيري دولت و عملكرد آن در افغانستان، 1380-1393

يكي از اهداف اصلي اين پژوهش، بررسي عوامل نهادي تأثيرگذار بر شكل‌گيري دولت و عملكرد آن در افغانستان در دوره زماني 1393-1380 است. ازاين‌رو تلاش شده است تا به دو پرسش پژوهشي زير پاسخ داده شود: 1. چه عوامل نهادي در شكل‌گيري دولت در افغانستان و عملكرد آن در اين دوره زماني مؤثر بوده‌اند؟ 2. چگونه اين عوامل نهادي بر شكل‌گيري و عملكرد دولت در افغانستان پس از اجلاس بن در سال‌هاي 1393-1380 كه افغانستان از «ثبات سياسي نسبي» بهره‌مند شد، تأثير داشته‌اند؟ در فرضيه پژوهشي استدلال مي‌شود كه عوامل نهادي سبب‌ساز موفقيت ذي‌نفعان براي تشكيل ائتلاف مسلط از ميان نهاد‌هاي تأثيرگذار ‌‌بر توافق‌ «اجلاس بن» شدند و «دولت ائتلافي مسلط» از راه رانتيريسم و محدودسازي دسترسي افراد و نهادهاي خارج از ائتلاف به رانت‌ها توانست «ثبات سياسي نسبي» را در افغانستان در اين دوره زماني تأمين كند. براي تحليل داده‌هاي گردآوري‌شده بر اساس يافته‌هاي گزيده‌اي از پژوهش‌هاي پيشين، و گزارش‌ها و آمار ارائه‌‌شده از سوي مراكز معتبر ملي و بين‌المللي مربوط به مسئله موردنظر، از روش تحليل نهادي استفاده شد. چارچوب نظري پژوهش بر پايه نظريه نهادگرايانه داگلاس نورث براي بررسي نظام‌هاي دسترسي محدود قرار داده شد. دولت در اين نظام‌ها حاصل شكل‌گيري ائتلافي مسلط بر پايه منطق توزيع رانت است و رفتار نهاد‌ها پيش‌بيني‌شدني و بر نوعي تعامل سودآور استوار است. به‌عبارت ديگر، رفتار نخبگان سياسي در دولت (ائتلاف مسلط) افغانستان با رانت هدايت و محدود مي‌شد و اين وضعيت به حفظ ثبات سياسي نسبي در دوره زماني 1393-1380 انجاميد.