سعادت بشر و نظريه سياسي در قرآن

اگر نظريه سياسي به معناي استدلال درباره الزامات عرصه سياست براي رسيدن به جامعه مطلوب باشد، آنگاه سعادت بشر يكي از مبادي تأثيرگذار نظريه سياسي است. نوشتار كنوني با بهره‌‌گيري از روش پژوهش موضوعي در قرآن، در پي پاسخگويي به پرسش زير است: آيا بشر، با توجه به ساختار وجودش از منظر قرآن، مي‌تواند به شكل مستقل و خودبنياد به ارائه نظريه‌اي درباره سعادت بشر ‌به‌عنوان يكي از بنيادهاي نظريه سياسي بپردازد؟ در فرضيه پژوهشي ادعا مي‌شود كه بي‌توجهي نظريه سياسي به نيازمندي به هدايت الهي و خصلت بنيادين ماهيت سعادت بشر مانعي براي ايجاد جامعه‌اي مطلوب خواهد بود. به‌كارگيري واژه بشر براي پيامبران الهي در قرآن نشان مي‌دهد آنها از خصلت ممتاز توانايي دريافت «وحي» برخوردارند. اين توانايي تحقق‌بخش يك نياز عام است؛ نيازمندي به هدايت ماورايي و الهي براي تعيين سعادت بشر. ساختار وجودي و چگونگي زندگي انسان‌ در اين عالم به‌‌گونه‌اي است كه نيازمند هدايت الهي‌اند، آن هم از ‌راه نزول فرشته‌اي كه رسول الهي است تا پيام هدايت الهي را به انسان برساند. دلالت نظريه‌اي درباره سعادت بشر، كه ناگزير بايد از منبعي وحياني اخذ شود، براي نظريه و نظريه‌پردازي سياسي بسيار بااهميت است. از اين منظر، نظريه سياسي بايد در پي منبعي غيربشري براي تبيين سعادت و خير باشد. به اين ترتيب نظريه سياسي به سمت تشخيص و تعيين محتواي خير اعلي و سعادتي كه بايد به‌منظور تحقق آن اقدام كند، نزديك‌تر مي‌شود. اگر نظريه سياسي، به اين خصلت بنيادين ماهيت سعادت بشر بي‌توجهي كند، نمي‌تواند به تحقق غايت خود كه ايجاد جامعه مطلوب است، دست يابد.