صورت‌محوري گفتماني اسطوره‌بنيان: چارچوبي نظري براي فهم سياست خارجي غيرواقع‌ گرا

با توجه به اهميت سياست‌هاي خارجي غيرواقع‌گرا يعني سياست‌هايي كه با پيش‌بيني‌ها و تجويزهاي واقع‌گرايي هماهنگي ندارند، در اين مقاله چارچوبي نظري براي توضيح چگونگي امكان‌پذيري اين نوع سياست خارجي ارائه مي‌شود. پرسش اصلي اين است كه چگونه رفتارهاي غيرواقع‌گرايانه يعني كمابيش دور از عقلانيت و ملاحظه‌كاري و ايدئولوژيك در سياست خارجي امكان‌پذير مي‌شود؟ در فرضيه پژوهشي چنين استدلال مي‌شود كه چارچوب نظري صورت‌محور گفتماني اسطوره‌بنيان مي‌تواند چگونگي امكان‌پذيري سياست خارجي غيرواقع‌گرا را نشان دهد. در صورت وجود صورت تفكر اسطوره‌اي و مقولات و عناصر فراعقلاني آن در بستر فرهنگي يك جامعه، در مواردي، اين صورت از تفكر مي‌تواند به شكلي ناخودآگاه در سياست خارجي مستولي شود. در اين شرايط، فهم كارگزاران سياست خارجي از جهان در قالب رواياتي اسطوره‌بنيان بيان مي‌شود و پايه عمل آنها در روابط خارجي قرار مي‌گيرد. در عين حال، با رويارويي اين كارگزاران با محدوديت‌هاي ساختار بين‌المللي، آنها ناگزير دگرگوني‌هايي در سياست خارجي خود ايجاد مي‌كنند، ولي باز هم اين دگرگوني‌ها در محدوده‌اي است كه در قالب تفكر اسطوره‌اي امكان‌پذير و قابل فهم باشد. پژوهش در چارچوب اين مبناي نظري مي‌تواند با بهره‌گيري از روش تحليل محتوا يا تحليل گفتمان وجود اين صورت تفكر و وجه ناخودآگاهانه آن را احراز كند و رابطه آن را با سياست خارجي نشان دهد.