بازي حاصل جمع صفر: تحليلي بر رقابت هند و پاكستان در قفقاز جنوبي

اين مقاله بر اين پايه استوار است كه قفقاز جنوبي همواره صحنه رقابت قدرت‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي بوده است. در گذشته‌هاي دور اين رقابت به امپراتوري عثماني، ايران و روسيه محدود بود. پس از يك دوره حاكميت كامل شوروي بر اين منطقه، با فروپاشي اين كشور پاي چين، اروپا و امريكا به منطقه باز شد. همزمان نيز ايران و تركيه در تلاش براي پر كردن خلأ شوروي، به رقابت در اين منطقه وارد شدند. درگيري‌هاي نظامي بين ارمنستان و آذربايجان در فرداي پس از فروپاشي شوروي، كم‌كم پاي برخي از قدرت‌هاي جديد يعني هند و پاكستان را به منطقه باز كرد. پرسش اصلي پژوهش آن است كه چرا هند و پاكستان كه در فاصله دور از قفقاز جنوبي قرار دارند، در درگيري‌هاي بين كشورهاي منطقه‌ مداخله كرده‌اند؟ فرضيه مقاله كه به روش تحليل مضموني با رويكرد كيفي بررسي ‌شده، آن است كه ورود پاكستان و هند بازتابي از درگيري‌ اين دو كشور بر سر كشمير در جنوب ‌‌آسيا بوده است. يافته‌ها نشان داد كشورهايي كه در درگيري‌ ‌هميشگي بر سر منافع حياتي به‌سر ‌‌‌مي‌برند، بازي حاصل جمع صفر بر روابط آنها حاكم است. ازاين‌رو ورود پاكستان به نفع ‌‌‌آذربايجان در قفقاز جنوبي تلاشي براي اثرگذاري بر موقعيت خود در مناقشه كشمير به زيان هند بوده است؛ ‌بنابراين هند نيز در اقدامي ‌واكنشي، براي خنثي‌سازي ابتكارات پاكستان به نفع ارمنستان وارد عمل شده است.