مطالعۀ تطبيقي دگرنويسي اسامي غيرفارسي به فارسي در فصلنامۀ مطالعات ملي كتابداري و سازماندهي اطلاعات و بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين

هدف: شناسايي چالش‌ هاي دگرنويسي اسامي غيرفارسي به فارسي در فصلنامۀ مطالعات ملي كتابداري و سازماندهي اطلاعات و ميزان انطباق آن با بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين.روش: اين پژوهش از نظر هدف، كاربردي و از نظر نوع پژوهش كمّي است كه با استفاده از روش تحليل محتوا انجام شده است. تمامي اسامي غيرفارسي مورد استفاده در فصلنامۀ مطالعات ملي كتابداري و سازماندهي اطلاعات از سال 1390 تا پاييز 1398 به عنوان نمونه مورد بررسي قرار گرفت. به‌منظور گردآوري داده‌ هاي پژوهش ابتدا تمام اسامي غيرفارسي مورد استفاده در متن مقالات فصلنامۀ مطالعات ملي كتابداري و سازماندهي اطلاعات به همراه معادل فارسي آنها به تفكيك دوره و سال در برنامۀ اكسل دسته‌ بندي و سازماندهي شد. در كل 5570 اسم غيرفارسي بازيابي شد و معادل فارسي آنها در بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين مورد جست‌وجو قرار گرفت.يافته‌ها: از مجموع 5570 اسم غيرفارسي بازيابي‌شده،  58 اسم به دليل فارسي بودن و عدم مطابقت نام‌ هاي غيرفارسي با برگردان فارسي از جامعۀ آماري حذف شدند و در نهايت 5512 ركورد باقيمانده مورد بررسي قرار گرفت. از ميان 5512 اسم غيرفارسي بازيابي‌شده از مقالات فصلنامه و مطابقت آنها با بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين، تعداد 3660 ركورد در اين بانك وجود داشت كه تعداد 2541 اسم (46/099 درصد) در مطابقت با بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين به‌درستي دگرنويسي شده ‌اند و معادل فارسي تعداد 1119 اسم غيرفارسي (20/301 درصد) با بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين مغايرت داشته است. از ميان 1119 اسم بازيابي‌شده كه دگرنويسي فارسي آن‌ها با بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين مغايرت داشت مواردي بود كه هر بار به شكل ‌هاي مختلف آوانويسي شده‌ اند. ۱۶ اسم غيرفارسي به سه‌چهار شكل متفاوت آوانويسي شده است. اسامي پرتكرار ۱۵ تا ۴۱ بار تكرار شده‌اند كه بيشترين تعداد به لحاظ مليت به مليت‌ هاي چيني و انگليسي اختصاص دارد. منابع انتخاب در بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين براي دگرنويسي بيشترين تعداد اسامي يعني ۱۱۵۶ اسم (58/31 درصد) شامل ۱) كتاب در دست فهرست و ۲) منابع خاص تلفظ اسامي، و كمترين تعداد يعني ۳۵ اسم (0/96 درصد) شامل ۱) پديدآور/ مترجم اثر و ۲) منابع خاص تلفظ اسامي و  شخص مستندساز است.نتيجه‌گيري: يافته‌ هاي پژوهش نشان مي‌دهد بيش از نيمي از اسامي بازيابي‌شده در بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين خوانده شده‌ اند. با توجه به نتايج بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين كتابخانۀ ملي ايران صلاحيت مرجعيت در دگرنويسي اسامي غيرفارسي را دارد. با توجه به نتايج پژوهش حاضر مي‌ توان پيشنهادهاي زير را براي بررسي ‌هاي بيشتر در نظر گرفت:تلاش براي استفاده از دگرنويسي يكنواخت در نام غيرفارسي به فارسي؛ تعيين چهارچوب نظري و روشن و دقيق براي خط مشي دگرنويسي؛ ارائۀ مقدمه‌ اي براي پژوهشگران در استفاده از اسامي غيرفارسي توسط كتابخانۀ ملي ايران به عنوان متولي بانك مرجع آوانوشت اسامي لاتين براي شناسايي و امكان معرفي و استفادۀ گسترده از اين بانك و رفع مشكلات و نارسايي ‌هاي احتمالي آن.