تأثير سطح سواد اطلاعاتي بر رفتار اطلاع‌يابي و بازنشر اطلاعات در شبكه‌هاي اجتماعي (مطالعه موردي: دانشجويان تحصيلات تكميلي دانشگاه رازي)

هدف: هدف پژوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ  بررسي تأثير سطح سواد اطلاعاتي بر رفتار اطلاع يابي و بازنشر اطلاعات در شبكه هاي اجتماعي در بين دانشجويان تحصيلات تكميلي دانشگاه رازي كرمانشاه بود.روش: روش پژوهش ازنظر هدف كاربردي و ازنظر ماهيت توصيفي – پيمايشي بود. جامعۀ آماري پژوهش شامل كليۀ دانشجويان تحصيلات تكميلي رشته‌هاي مشغول به تحصيل در دانشكده‌هاي تابعۀ دانشگاه رازي بود كه حجم نمونه 217 نفر و با استفاده از روش نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي تعيين شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامۀ تلفيقي در دو بخش سواد اطلاعاتي و صحت اطلاعات در بازنشر اطلاعات در فضاي مجازي بود كه آلفاي كرونباخ آن ۰/۷۸ برآورد شد. براي آزمون فرضيه‌ها با استفاده از آزمون كولموگروف- اسميرنف نرمال بودن متغيرهاي پژوهش بررسي‌شده و در ادامه با استفاده از آزمون‌هاي لازم فرضيه‌هاي پژوهش تجزيه‌وتحليل شد. براي تحليل داده‌ها نرم‌افزار SPSS v26 مورداستفاده قرار گرفت. يافته‌ها: يافته‌هاي حاصل از پژوهش بيانگر آن است كه ميانگين سطح سواد اطلاعاتي دانشجويان تحصيلات تكميلي دانشگاه رازي در سطح متوسط قرار دارد، البته مقطع تحصيلي پاسخگويان به‌طور معناداري با اين سطح سواد اطلاعاتي ارتباط دارد و دانشجويان مقطع دكتري همگي داراي ميانگين سواد اطلاعاتي بالا هستند؛ اما جنسيت تأثير معناداري در سطح سواد اطلاعاتي دانشجويان ندارد. همچنين بين سطح سواد اطلاعاتي با مؤلفه‌هاي مستند بودن داده‌ها و سلامت داده‌ها در صحت اطلاعات بازنشر شده در فضاي مجازي ارتباط معني‌داري مشاهده شد اما در مؤلفة بررسي تخصص نقل‌كنندۀ پيام، ارتباط معنادار نبود.نتيجه‌‎‌‌‌‌گيري: در تبيين نتايج به‌دست‌آمده و سطح بالاي مؤلفه تشخيص نياز اطلاعاتي مي‌توان گفت توانايي تشخيص نياز اطلاعاتي و تعيين وسعت و مكانيابي اطلاعات، نقش اساسي در تقويت قابليت‌هاي دانشجويان ايفا مي‌كند. در مورد مؤلفۀ ارزيابي نقادانۀ اطلاعات كه با ميانگين پايين‌تري نسبت به ساير مؤلفه‌هاي سواد اطلاعاتي به‌دست‌آمده مي‌توان گفت كه با افزايش توانايي ارزيابي نقادانۀ اطلاعات، قابليت‌هاي تشخيصي در بازنشر اطلاعات افراد نيز افزايش مي‌يابد. توانايي ارزيابي نقادانۀ اطلاعات با مهارت‌هايي مانند توانايي بررسي و مقايسه اطلاعات اخذشده از منابع مختلف براي تعيين اعتبار و صحت‌وسقم اطلاعات، تشخيص وجود تقلب و دست‌كاري در اطلاعات، توانايي تحليل و بررسي ديدگاه‌هاي مختلف و متناقض است. مجموعة اين مهارت‌ها به دانشجويان اين امكان را مي‌دهد كه از صحت و قابليت كاربرد صحيح اطلاعات اطمينان حاصل كنند. همچنين ارتقاي سطح سواد اطلاعاتي در بين دانشجويان مي‌تواند به افزايش دقت و صحت اطلاعات بازنشر شده در فضاي مجازي كمك شاياني نمايد. به‌طوركلي وضعيت موجود ﺳﻮاد اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ دانشجويان تحصيلات تكميلي دانشگاه رازي كرمانشاه در سطح ﻣﻄﻠﻮﺑﯽ ﻗﺮار دارد. وليكن چون رابطه معناداري بين سطح سواد اطلاعاتي و صحت اطلاعات در بازنشر اطلاعات در فضاي مجازي گزارش شد، به‌منظور افزايش سطح سواد اطلاعاتي در دانشجويان مقطع كارشناسي ارشد و يا حتي سطوح تحصيلي پايين‌تر مي‌توان اقدامات لازم را به عمل آورد كه سبب بهبود عملكرد دانشجويان براي توسعۀ دانش و ارتقاي صحت پيام‌هاي بازنشر شده در فضاي مجازي در بين دانشجويان شود. پيشنهاد مي‌شود تصميم‌گيري‌هاي لازم توسط سياست‌گذاران عالي اتخاذ شود تا طراحي، اجرا و ارزيابي سواد اطلاعاتي براي اساتيد دانشگاه انجام شود تا اساتيد به همراه ارائۀ دروس تخصصي خود، مهارت‌هاي لازم در ارتباط با سواد اطلاعاتي را نيز به دانشجويان انتقال دهند.