آناليز رخساره‌اي و محيط‌هاي رسوبي نهشته‌هاي درياي عميق سازند سرگلو (ژوراسيك مياني) در شمال غرب حوضه زاگرس

مقدمه: حوضه رسوبي زاگرس به واسطه وجود ذخاير عظيم نفت و گاز از ديرباز مورد توجه زمين شناسان بوده است. تحقيقات رسوب شناسي و رخساره اي مختلف در اين حوضه به ويژه بر روي توالي هاي رسوبي ژوراسيك و كرتاسه پتانسيل بالاي اين رسوبات را به عنوان نهشته هاي سنگ منشا هيدروكربن مطرح نموده است. سازند سرگلو از جمله اين توالي ها است كه از رسوبات حاوي مقادير فراوان دوكفه اي هاي پوسته نازك تشكيل شده است. در اين مطالعه از تغييرات تنوع، فراواني دوكفه اي هاي پوسيدونيا جهت تفكيك و بررسي تفاوت زيرمحيط هاي رسوبي مختلف در نهشته هاي رسوبي سازند سرگلو استفاده مي شود. به دليل اهميت بالاي رسوبات سازند سرگلو به عنوان كانديداي سنگ منشا هيدروكربن نتايج به دست آمده جهت بازسازي شرايط جغرافياي ديرينه و مطالعت در راستاي اكتشاف هديروكربن در حوضه زاگرس از اهميت بالايي برخوردار است. مواد و روش ها: برش‌هاي چينه‌شناسي تنگ هاونده، كزي، دودان، بيزل، تنگ‌مستان، هماجگه در زون لرستان (در استان‌ كرمانشاه)، جهت آناليز رخساره اي و تفسير محيط رسوبي سازند سرگلو برداشت گرديدند. جهت بازسازي محيط رسوبي توالي هاي سازند سرگلو در برداشت هاي صحرايي ضخامت نهشته ها، سطوح لايه بندي (تدريجي، فرسايشي)، ساختارهاي رسوبي، تغييرات اندازه دانه ها و همچنين ارتباط لايه ها مورد بررسي قرار گرفتند. نامگذاري رخساره هاي كربناته بر مبناي طبقه بندي دانهام (Dunham, 1962) و شناسايي مجموعه هاي رخساره اي و محيط هاي مرتبط با آنها بر مبناي مدل هاي فلوگل (Flugel, 2010) و ويلسون (Wilson, 1975) است.نتايج و بحث: براساس آناليز داده هاي صحرايي و نتايج آزمايشگاهي هشت ريزرخساره در رسوبات سازند سرگلو شناسايي شده است كه در دو مجموعه رخساره اي شامل حوضه و رمپ مياني از يك رمپ كربناته با انتهاي پرشيب قرار مي گيرند. رخساره هاي دانه ريز و گل پشتيبان در بخش عميق حوضه زير حد موجسار طوفاني كه با نرخ رسوب گذاري پايين، گردش آب پايين و سطح پايين اكسيژن و مقادير بالاي مواد آلي مشخص مي شود، نهشته شده اند. مجموعه رخساره اي رمپ بيروني شامل سنگ آهك هاي نازك تا متوسط لايه تيره رنگ است. اين ويژگي ها نشان دهنده توسعه جريانات توربيديتي در زمان تشكيل اين تجمعات و افزايش نرخ رسوب گذاري و شرايط نسبتا مناسب تر براي مجموعه هاي زيستي كف زي است كه وجود مقادير بالاي آشفتگي هاي زيستي مشخص مي شود.نتيجه گيري: آناليز رخساره اي توالي سازند سرگلو در زون لرستان دلالت بر محيط رسوبي رمپ خارجي و بخش عميق كف حوضه و رسوبات پلاژيك و همي پلاژيك مي نمايد كه به صورت دوره اي با جريانات توربيديتي همراه بوده است. ارزيابي صحرايي و آزمايشگاهي توالي رخساره اي نشان مي دهد كه دو عامل ميزان اكسيژن و جريانات داخل حوضه اي مهم ترين عوامل تاثيرگذار بر روي نهشته هاي سازند سرگلو مي باشند. اكثر رخساره هاي سازند سرگلو در محيط دريايي عميق تحت شرايط احيايي يا نيمه احيايي ته نشين شده اند. در مقابل، وجود تجمعات خرده هاي دوكفه اي پلاژيك از پوسيدونيا نشان دهنده رشد و شكوفايي آنها در شرايط مناسب زيست محيطي است. ميزان كفه هاي منفصل، خردشدگي و شكستگي و نوع جهت يافتگي مجدد پوسته هاي دوكفه اي پوسيدونيا در رخساره هاي شناسايي شده حاكي از حمل مجدد آنها به وسيله جريانات دوره اي توربيدايت در يك محيط با رسوب گذاري غالب پلاژيك است.