بررسي‌هاي سطحي و زيرسطحي بر روي زمين‌شناسي و ويژگي‌هاي سيال كانه‌ساز در انديس مس پورفيري نياز، غرب مشكين شهر

مقدمه: انديس مس نياز در 25 كيلومتري غرب مشكين شهر و شرق زون كانه زايي قره داغ قرار دارد. از نظر زمين شناختي، نفوذ توده هاي آذرين اليگوميوسن در درون واحدهاي پالئوسن-ائوسن موجب رخداد دگرساني و كانه زايي شده است. واحدهاي سنگي اين منطقه شامل باتوليت Ι و ΙΙ (گرانوديوريت خانباز و گرانوديوريت خانكندي)، كوارتزمونزونيت/ كوارتزمونزوديوريت نياز و واحدهاي برشي و كانه دار ريوداسيتي است. مواد و روش ها: در اين پژوهش به ويژگي هاي زمين شناسي، دگرساني، كانه زايي و شرايط فيزيكوشيميايي سيال كانه ساز اين كانسار پرداخته مي شود. در اين راستا، مطالعات زمين شناسي، مطالعه و نمونه برداري از زون هاي دگرسان، كاني سازي شده و مغزه هاي حفاري صورت گرفته و 23 نمونه به روش XRF، 18 نمونه به روش ICP-OES مورد آناليز قرار گرفته و مطالعات ريز دماسنجي ميانبارهاي سيال بر روي 8 نمونه رگه اي انجام شده است. نتايج و بحث: واحدهاي نفوذي ماهيت كالك آكالن با پتاسيم بالا تا شوشونيتي داشته و ويژگي هاي ژئوشيميايي عناصر كمياب در آنها حاكي از تشابه با ماگماهاي مرتبط با فرورانش است. آنومالي منفي عناصر Ti و  Nbدر اين سنگ ها مي تواند به دليل ماگماتيسم مرتبط با فرآيند فرورانش و همچنين پايداري فازهاي حاوي اين عناصر در طي ذوب بخشي و يا جدايش آنها در طي فرآيند تفريق باشد. غني شدگي عناصر Pb, La, K, U, Th و تهي شدگي عناصر Sr, Ti, Nb را مي توان به آلايش پوسته‌اي نسبت داد. دگرساني هاي هيپوژن در نياز شامل انواع پتاسيك، فيليك، پروپيليتيك و آرژيليك حدواسط مي باشند. كاني سازي در طي حداقل سه مرحله كاني زايي پيشين، مياني و پسين رخ داده است. براساس مينرالوژي و توالي پاراژنتيكي حداقل پنج نوع رگچه در كانسار نياز قابل تشخيص مي باشند. رگچه هاي گروه A حاوي كوارتز+پيريت+كالكوپيريت+مگنتيت، رگچه هاي گروه B نيز در زون هاي دگرساني پتاسيك و فيليك حضور داشته، رگچه هاي گروه C، عمدتاً در مرحله كانه زايي مياني تشكيل شده، رگچه هاي گروه D اكثراً در زون دگرساني فيليك مشاهده مي شوند كه در مراحل مياني و پاياني فعاليت هاي گرمابي تشكيل شده و رگچه هاي گروه E تقريباً فاقد كاني هاي سولفيدي بوده و عمدتاً داراي كاني هاي روشن (كوارتز و/يا كلسيت) ± تورمالين هستند و اكثراً در زون دگرساني پروپيليتيك حضور دارند. چهار نوع ميانبار سيال شامل تك فاز بخار، دو فازي غني از مايع، دو فازي غني از بخار و چند فازي حاوي فازهاي جامد در رگچه هاي كوارتزي كانسار نياز وجود دارند. بررسي دماهاي همگن شدن در زون هاي دگرساني نشان مي دهد كه بيشترين فراواني دماهاي همگن شدن در زون پتاسيك در بازه C° 360-280، در زون فيليك در دو بازه C° 300-280 و C° 355-320 و در زون پروپيليتيك در بازه C° 190-170 قرار دارند. نتيجه گيري: پترولوژي و پتروژنز واحدهاي آذرين ميزبان، كاني شناسي، دگرساني گرمابي در محدوده نياز مويد كاني سازي نوع مس پورفيري در اين محدوده مي باشد. كاني سازي سولفيدي اصلي شامل پيريت، موليبدنيت، كالكوپيريت، اسفالريت و گالن به صورت رگه/رگچه اي مي باشد. نتايج ريزدماسنجي سيالات درگير نشانگر محدوده دماي همگنش 170-360 درجه سانتيگراد و محدوده شوري 60- 2/0 درصد وزني معادل نمك طعام مي باشد. جوشش و سرد شدن ساده سيالات كانه ساز، فرآيندهاي اصلي در نهشت كانه هاي كانسنگي بوده اند.