همگرايي مخارج سلامت در استان‌هاي ايران: الگوي گشتاور تعميم‌يافته پانلي

مقدمه: توسعه بخش اجتماعي يكي از اهداف كليدي دولت هر كشوري به ويژه كشورهاي كمتر توسعه يافته يا در حال توسعه است. اهميت سلامت به عنوان يكي از جنبه هاي كليدي توسعه و رفاه اقتصادي افراد و ملت ها به طور فزاينده اي در جهان شناخته مي شود. اين را مي توان از مجموعه اي از اصلاحات انجام شده توسط كشورها براي افزايش سرمايه گذاري در سلامت به منظور دست يابي به اهداف توسعه هزاره سلامت مشاهده كرد. فقدان سرمايه گذاري در حوزه سلامت و اقداماتي براي رسيدگي به عوامل تعيين كننده محيطي و اجتماعي سلامت يك محدوديت جدي براي ارتقاي نتايج سلامت در اين كشورها است. با توجه به اين كه همگرايي دولت ها در سرانه هزينه هاي بهداشتي منجر به كاهش ميزان نابرابري يا افزايش برابري در سراسر مناطق مي شود كه يك هدف بزرگ توسعه اي يك ملت يا دولت ها خواهد بود، اين تحقيق فرآيند همگرايي را از نظر هزينه هاي بهداشتي سرانه ارزيابي مي كند.روش پژوهش:. در اين تحقيق همگرايي مخارج بهداشتي سرانه در استان هاي ايران با استفاده از روش پانل پويا مورد مطالعه قرار مي گيرد. لذا بدين منظور از داده هاي مربوط به 30 استان كشور طي سال هاي 1386 تا 1398 استفاده شده است. بدليل جداسازي استان البرز از سال 1390 به بعد، داده هاي مربوط به اين استان با استان تهران محاسبه شده است. جهت تجزيه و تحليل روند همگرايي هزينه هاي بهداشتي سرانه استان ها از روش همگرايي بتا و سيگما و الگوي گشتاور تعميم يافته پانلي پويا (Panel GMM) استفاده خواهد شد.يافته ها: نتايج نشان داد همگرايي بتاي مطلق و شرطي در سرانه مخارج بهداشتي در استان هاي ايران وجود دارد. سرعت همگرايي در مخارج سرانه دولتي بر بهداشت بالاتر از مخارج سرانه خصوصي است و همين امر در روند همگرايي كلي هزينه هاي سرانه بهداشتي هر استان اثر گذار بوده است. هم چنين بررسي پراكندگي هزينه هاي سرانه بهداشت هر استان حاكي از وجود همگرايي سيگما در استان هاي ايران مي باشد.نتيجه گيري: اگرچه مسيري براي همگرايي وجود دارد، اما اين تحليل نياز به سرمايه گذاري بيشتر منابع در حوزه بهداشت و درمان را آشكار كرده است. در واقع، سطوح فعلي سرمايه گذاري هايي كه بر بهداشت كشور صورت گرفته است براي گسترش پروژه عظيم حوزه بهداشت و سلامت، كافي نيست. همان طور كه همگرايي سيگما در رابطه با هزينه هاي خصوصي و دولتي بر بهداشت هر فرد نشان داد پراكندگي مولفه هاي ذكر شده كاهش يافته است. اين بدان معني است كه متغيري كه انحراف معيار كمتري دارد (هزينه هاي بهداشتي سرانه دولتي) هزينه هاي يكدست و همگني در بخش بهداشت ايجاد كرده است. هزينه هاي دولت به تنهايي پاسخگوي هزينه هاي بهداشت و درمان نيست و نياز به سرمايه گذاري بخش خصوصي در اين امر است. به طور كلي بخش بهداشت نيازمند هزينه هايي بيشتر از درآمدهاي عمومي است. نتيجه اين كه يك مشكل در سيستم هاي بهداشت و درمان بيشتر كشورها مشاهده مي گردد و آن فشار بر درآمدهاي دولتي است. در نتيجه، از نظر توصيه هايي براي سياست هاي بهداشتي، متنوع سازي منابع مالي براي اين سطح از بهداشت، درمان و سلامت يكي از راهكارهايي است كه بايد در نظر گرفت.