تحليل بينامتني بازتاب مفاهيم و عناصر قرآني در قابوس‌نامه بر اساس نظريه ژرار ژُنت

نقش قرآن كريم در تكوين ادبيات و تمدّن اسلامي-ايراني انكارناپذير است. از نمونه‌هاي اين تأثير، بازتاب قرآن كريم در محتوا، فرم و زبانِ قابوس‌نامه است كه موجب غناي آن از جنبه‌هاي مختلفي شده‌است. اين مقاله به روش توصيفي-تحليلي، با ارائه‌شواهد متني به بررسي روابط بينامتني قرآن كريم و قابوس‌نامه بر اساس نظريِه‌ژرار ژُنت پرداخته، به اين نتايج دست‌يافته‌ كه وفور موضوعات، حكمت‌ها، تمثيلات و واژگان قرآني در قابوس‌نامه نشان‌دهنده‌تأثيرِ محتوايي، ادبي، سبكي و زباني قرآن كريم و استفاده‌بجاي عنصرالمعالي از آن‌ها در اثر خويش است. وي در تبعيّت از شيوه‌تعليمي-تربيتي جهان‌شمول قرآن كريم با وجود مخاطب قراردادن فرزندش، با ايجاد تنوّع زباني، فرهنگي و موضوعي، كلّ ابناء بشر را مخاطب قرارداده، از معارف قرآن بهره‌مند كرده‌است. او از آموزه‌هاي حكمت‌آميز قرآن كريم به تناسب ابواب، موضوعات و مخاطبان، به شيوه‌هاي گوناگون بينامتني استفاده و آن‌ها را به زباني ساده و تأثيرگذار بيان‌كرده‌است. رابطه‌كلانِ قابوس‌نامه با قرآن كريم، اخذ، تداوم و اشاعه‌آموزه‌هايِ آن است. اين كتاب به عنوان متني برجسته در فرهنگ و ادب اسلامي، نقشي رسانه‌اي در انتقال ادبي و هنري آموزه‌هاي اعتقادي، اجتماعي و فرهنگي قرآن كريم به فارسي زبانان ايفاكرده‌است.