تحليل كاربرد ادبي و معناشناسي شناختي واژۀ «حرث» در آيۀ «نسائكم حرثٌ لكم...» در مواجهه با شبهۀ شئ‌انگاري زنان

اطلاق «حرث» بر زنان در آيۀ 223 سوره بقره، مسئله شئ‌انگاري زن و ابزارانگاري او براي منافع مرد را به‌ميان آورده است؛ چراكه براساس ظاهر عبارت قرآني«نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُم»، به مردان خطاب مي‌شود، «زنان كشت‌زار شمايند». اين برداشت كه زن از منظر اسلام به‌نوعي طفيل مرد محسوب مي‌شود با‌شواهد فراوان در قرآن و روايات كه قائل به شأن و منزلت رفيع زن بوده و تنها ملاك برتري انساني ميان زن و مرد را تقواي ايشان دانسته، ناسازگار است. اين پژوهش با بكارگيري روش كتابخانه‌اي، توصيف و تحليل داده‌ها، ضمن بيان ديدگاه لغويان و مفسران به‌ويژه علماي بلاغت ومفسران ادبي با هدف تبيين واژه حرث در مورد زنان، به بررسي معناشناسي شناختي آن در قرآن پرداخته و به اين نتيجه دست يافته است كه ايجاد شبهة مذكور، ناشي از عدم شناخت كافي نسبت به نكات بلاغي به ويژه تشبيه بليغ در قرآن است كه نه‌تنها با استفاده از ديدگاه‌هاي ادبي قدمايي قابل دفاع است بلكه از‌منظر دانش نوين معناشناسي شناختي نيز به‌وجهي مطلوب تأييد و تحسين مي‌شود؛ چراكه از اين تشبيه مفاهيم برجسته ‌و فاخري همچون جايگاه و نقش حياتي زن در بقاء و رشد نسل بشر و ضرورت توجه ويژۀ مرد به ‌وي، به‌شكلي مستدل و روشمند تحصيل مي‌شود.