توانش ارتباطي «اقتباس آيات قرآن» در گفتمان‌ سياسي تحفه‌الوزارء و آداب‌الملوك ابومنصور ثعالبي

ثعالبي از پركارترين اديبان عربي‌نگار ايران بوده است. وي كه با بزرگان سياسي دولت‌هاي ايراني هم‌نشيني داشته، دو اثر تحفه-الوزارء و آداب‌الملوك را با موارد متعددي از اقتباس‌هاي قرآني در انديشه سياسي تحرير كرده است. پژوهش حاضر با بررسي و دسته‌بندي اقتباس‌هاي قرآني اين دو اثر، براساس رهيافت توانش ارتباطي دل‌هايمز كه بر اهميت فضاي گفتماني زايش هر متن تكيه دارد و با فهم تاريخي- فرهنگي پژوهش‌هاي آذرتاش آذرنوش در باب چالش‌ فارسي و عربي در عصر ثعالبي، نشان داده است كه كاركرد اقتباس‌هاي قرآني ثعالبي تفسير و ترويج انديشه‌هاي ديني نبوده است، بلكه او در چارچوب فرهنگ بزرگان سياسي عرب‌گرا، از اقتباس قرآني به‌عنوان ابزار ادبي براي كاركرد ارتباطي و عامل ايجاد حداكثر ارتباط با مخاطب و تسهيل گفتماني اين ارتباط بهره جسته است. به عبارت ديگر، اين پژوهش نقش بافتار فرهنگي – گفتماني در رويكرد به استفاده از اقتباس قرآني در اين دو اثر از ثعالبي را نشان داده است. شيوه‌ اين پژوهش كتابخانه‌اي و روش آن توصيفي-تحليلي بوده است و از تحليل تاريخي نيز براي شناخت زمينه‌هاي بحث استفاده شده است.