بررسي تاريخ انگاره‌اي «قانتات» در سپهر گفتمان‌هاي تفسيري

مفسران مقصود از «قانت» در آيات مختلف قرآن را مطيع در برابر خدا بيان كرده‌اند؛ اما قانت بودن زنان در آيه 34 سوره نساء با سياق روابط ميان زوجين، باعث شده تا فهم ايشان از انگاره «قانتات»، به سمت اطاعت زن از مرد سوق داده شود؛ درحالي‌كه چنين فهمي در آيه پنج سوره تحريم كه آن هم سياقي مبتني بر روابط زوجين دارد، رخ نداده است. پژوهش حاضر به‌دنبال پاسخ به اين پرسش است كه «تاريخ انگاره «قانتات» در تفاسير چگونه بوده و چه تحولات گفتماني را پشت‌سر گذاشته است؟». با بررسي معناي «ق ن ت» در سه بخش ادراكي پيشاقرآني، قرآن و تفاسير، و كشف گفتمان‌هاي ذيل انگاره «قانتات» در آيات 34 سوره نساء و پنج تحريم، چنين نتيجه مي‌شود كه پيدايي گفتمان مستقل و منحصربه‌فرد «زنان فرمان‌بر همسر» علاوه بر گفتمان «زنان فرمان‌بر خداوند» در ذيل آيه 34 سوره نساء به دليل همسان‌انگاري معناي «قانت» با «مطيع» است. درحالي‌‌كه در ادراك پيشاقرآني، به‌معناي تحت انقياد كامل درآمدن و تسليم محض بودن با هدف رسيدن به مقصود خاصي است كه يقيناً چنين چيزي از زنان در برابر مردان انتظار نمي‌رود؛ اما چون در تفاسير معناي آن به مطيع بودن تغيير يافته منجربه پيدايي گفتمان «زنان فرمان‌بر همسر» شده است.