بهينه‌سازي فرآيند استخراج تركيبات موثره گياه رازك (Humulus lupulus) با كمك فراصوت

پژوهش حاضر با هدف استفاده  بهينه از گياه دارويي رازك به عنوان عامل طعم دهنده (طعم تلخ) نوشيدني ماء الشعير و استخراج بهينه تركيبات زيست فعال آن انجام پذيرفت. به منظور بهينه سازي راندمان استخراج، ميزان تركيبات فنلي، ميزان تركيبات ايجاد كننده طعم تلخ (آلفا و بتا اسيدها) و فعاليت آنتي اكسيداني (مهار راديكال‌هاي آزاد DPPH، قدرت احياكنندگي آهن) با كمك فرآيند صوت دهي از طرح باكس بنكن استفاده شد. زمان صوت دهي (5، 15 و25 دقيقه)، دماي استخراج (25، 35 و 45 درجه سلسيوس) و شدت‌هاي مختلف صوت دهي (20، 60 و 100 درصد) به عنوان متغيرهاي استخراج تركيبات زيست فعال در نظر گرفته شدند. نتايج نشان داد كه با افزايش زمان و شدت صوت دهي راندمان استخراج، ميزان تركيبات زيست فعال و قدرت آنتي اكسيداني عصاره افزايش يافت؛ در حاليكه با افزايش دما ميزان استخراج و فعاليت آنتي اكسيداني عصاره ها كاهش يافت. بر اساس مدل هاي حاصل، در شرايط بهينه استخراج با كمك فرآيند فراصوت (زمان استخراج 12.73 دقيقه، دماي استخراج 25 درجه سلسيوس و شدت صوت دهي 100 درصد) راندمان استخراج (16.5درصد)، ميزان تركيبات فنلي (1191.75 ميلي گرم بر 100 گرم)، ميزان تركيبات ايجاد كننده طعم تلخ (الفا و بتا اسيدها به ترتيب 1.01 و 3.09 ميلي گرم بر ليتر) و فعاليت آنتي اكسيداني (بر اساس گيرندگي راديكال آزاد DPPH و قدرت احياء كنندگي آهن به ترتيب 40.70 درصد و 409.87 ميكرومول بر ليتر) بالاتري نسبت به روش استخراج مرسوم (ماسراسيون، شاهد) بدست آمد. استخراج در نقطه بهينه نتايج بدست آمده را تاييد نمود.