اثر كم ‏آبياري بر كيفيت ظاهري، پاسخ هاي فيزيولوژيك و كارآيي مصرف آب آلاله آسيايي ( .Ranunculus asiaticus L)

سابقه و هدف: كمبود آب يكي از مهم‏ترين تنش‏هاي محيطي است كه بر فرآيندهاي فيزيولوژيكي و رشد گياه تأثير منفي مي‏گذارد. كم‏آبياري از راهكار‏هاي مهم مديريت در آبياري است زيرا از طريق مواجهه گياهان با سطوح مشخصي از تنش آبي، در مصرف آب صرفه‌جويي مي‌شود. هدف از مطالعه حاضر شناسايي پاسخ‌هاي فيزيولوژيكي و مورفولوژيكي آلاله به سطوح مختلف كم‌آبياري بود.مواد و روش‎ها: آزمايش به صورت گلخانه‌اي در قالب طرح كاملاً تصادفي با چهار تكرار انجام شد. گياهان با چهار رژيم آبياري مواجهه شدند. (1) شاهد (100 درصد ظرفيت گلدان) با آبياري كامل، كه در آن محتواي آب خاك در 100 درصد ظرفيت گلدان در طول دوره رشد گياه حفظ شد، (2) كم‎‏آبياري ملايم (75 درصد ظرفيت گلدان)، كه در آن محتواي آب خاك در 75 درصد ظرفيت گلدان حفظ شد، (3) كم‏آبياري متوسط (50 درصد ظرفيت گلدان)، كه در آن محتواي آب خاك در 50 درصد ظرفيت گلدان باقي ماند و (4) كم آبياري شديد (25 درصد ظرفيت گلدان)، كه در آن محتواي آب خاك در 25 درصد از ظرفيت گلدان حفظ شد. در اين پژوهش، شاخص‌هاي رشدي (ارتفاع گياه، تعداد برگ، تعداد غنچه، گل و گلبرگ، طول دمبرگ، وزن تر و خشك شاخساره و اندام زيرزميني)، ويژگي‌هاي فيزيولوژيكي (محتواي نسبي آب برگ و نشت يوني)، شاخص‌هاي فتوسنتزي (شدت تعرق، دماي برگ، ميزان دي‌اكسيد كربن درون سلولي و محيط)، كارآيي مصرف آب و درجه تحمل به تنش كم‌آبياري گل آلاله مورد ارزيابي قرار گرفت.يافته‎ها: نتايج نشان داد كه تنش شديد كم‎آبياري موجب كاهش ارتفاع گياه (34.5 درصد)، تعداد برگ (57 درصد)، طول دمبرگ (47 درصد)، تعداد غنچه گل (233 درصد)، قطر گل (23 درصد)، تعداد گلبرگ (17 درصد)، وزن‎تر و خشك اندام هوايي (59 درصد و 53 درصد)، وزن‎تر و خشك اندام زيرزميني (69 درصد و 77 درصد) نسبت به سطح بدون تنش شد. اين علائم نشان‎دهنده اثرات سوء كم‎آبياري بر گياه بود. در نتيجه اين موضوع، بيشترين ميزان دماي برگ (31.90 درجه سليسيوس)، غلظت CO2 محيط (479.05 ميكرومول بر مترمربع بر ثانيه) و غلظت CO2 درون سلولي (479.74 ميكرومول بر مترمربع بر ثانيه) از سطح تنش شديد 25 درصد ظرفيت گلدان به دست آمد. گياهاني كه در معرض آبياري كامل و تنش ملايم كم آبياري (75 درصد ظرفيت گلدان) قرار گرفتند جوانه گل بيشتري نسبت به تنش آبي متوسط و شديد داشتند. يافته‌هاي آزمايش‌ نشان داد كه كم آبياري ملايم اندكي باعث كاهش ارتفاع بوته، تعداد برگ، تعداد گلبرگ و زيست توده گياه نسبت به شرايط آبياري كامل مي‌شود. براساس نتايج، بيشترين شدت تعرق (0.88 ميكرومول بر مترمربع بر ثانيه) در تنش متوسط 50 درصد ظرفيت گلدان مشاهده شد. علاوه بر اين، گياهاني كه در معرض كمبود آب آبياري قرار گرفتند، محتواي نسبي آب (RWC) كمتري نسبت به گياهان كاملاً آبياري شده داشتند. كم آبياري شديد (25 درصد ظرفيت گلدان) و متوسط (50 درصد ظرفيت گلدان) باعث افزايش قابل توجهي در نشت الكتروليت شد. مشخص شد كه كارآيي مصرف آب با افزايش سطح تنش آبي كاهش يافت. به‌طوري‌كه در شرايط آبياري كامل كارآيي مصرف آب بيشتر (37.5 درصد) از شرايط كم‌آبياري متوسط و شديد بود. علاوه بر اين، با اجراي كم‌آبياري، اعمال تنش شديد 25 درصد ظرفيت گلدان موجب ذخيره آب آبياري به ميزان 45.78 درصد شد. نتيجه‏گيري : به طور كلي نتايج نشان داد كه گل آلاله حساس به تنش شديد كم‏آبياري است و نسبت به تنش ملايم كم‌آبياري، نيمه متحمل است. تنش ملايم كم‌آبياري (75 درصد ظرفيت گلدان) ، اما نه متوسط يا شديد، مي‏تواند براي كاهش مصرف آب اعمال شود و همچنان عملكرد اكوفيزيولوژيكي و كيفيت زينتي گل آلاله حفظ شود.