بررسي شاخص‌هاي فيزيولوژيكي رشد و كارآيي مصرف نور در ژنوتيپ‌هاي مختلف بادام‌زميني در استان گيلان

سابقه و هدف:كاشت ديم بادام‌زميني در استان گيلان سابقه‌اي بيش از ۱۲۰ سال دارد. استفاده از رقم ديررس NC2 در بيشتر مزارع بادام‌زميني اين منطقه طي ۴۵ سال گذشته زمينه را براي گسترش بيماري‌ها و نوسانات عملكردي شديد در توليد اين گياه فراهم‌نموده‌است. سبك بودن بافت خاك در مزارع زير‌كاشت اين گياه نيز از طريق كاهش رطوبت قابل استفاده براي بوته هاي بادام‌زميني، نوسانات عملكردي اين رقم را در سال‌هاي كم‌باران افزايش‌مي دهد. در نتيجه در حال حاضر معرفي ارقام جديد سازگار با شرايط آب و هوايي منطقه كه عملكرد غلاف مناسبي در شرايط ديم داشته‌باشند، يكي از مهم‌ترين نيازهاي استان گيلان مي‌باشد. بنابراين پژوهش حاضر با هدف بررسي و مقايسه شاخص‌هاي فيزيولوژيك و كارآيي مصرف نور در ۱۴ ژنوتيپ جديد بادام‌زميني و مقايسه آنها با رقم NC2 طراحي و اجرا‌ شد.مواد و روش‌هااين پژوهش به صورت طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در سه تكرار و در دو سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ در شهرستان آستانه اشرفيه واقع در استان گيلان انجام‌گرفت. ۱۴ ژنوتيپ بادام‌زميني به همراه رقم NC2 كه رقم غالب كشت شده در منطقه است، بلوك‌هاي آزمايشي را تشكيل‌دادند. كاشت كليه ژنوتيپ‌ها به صورت مسطح و در شرايط ديم انجام‌شد. واحد گرمايي در كل دوره رشد، سرعت رشد محصول، سرعت رشد غلاف، ضريب تسهيم، كارآيي مصرف نور، عملكرد غلاف، عملكرد دانه، عملكرد بيولوژيك و شاخص برداشت در كليه ژنوتيپ‌ها و رقم NC2اندازه‌گيري شدند و با اين رقم مورد مقايسه قرار‌گرفتند.يافته هانتايج اين پژوهش نشان‌داد بيشترين واحد گرمايي از كاشت تا رسيدگي برداشت به ترتيب در رقم NC2 و ژنوتيپ‌‌هايICGV02317 و ICGV92222 مشاهده‌شد در حالي كه ژنوتيپ‌‌هاي ICGV00350 و ICGV87846 كمترين واحد حرارتي را طي فصل رشد داشتند. بالاترين مقادير سرعت رشد محصول، سرعت رشد غلاف، كارآيي مصرف نور، عملكرد غلاف و عملكرد دانه از رقم NC2 و ژنوتيپ‌هاي ICGV00420، ICGV99019 و ICGV92116 به‌‌دست‌آمد. در حالي‌كه كمترين مقادير از اين صفات اندازه‌گيري‌شده در ژنوتيپ ICGV00351 مشاهده شد.نتيجه گيري:با توجه به نتايج به‌دست آمده 3 ژنوتيپ ICGV00420، ICGV99019 و ICGV92116 در شرايط ديم در مقايسه با رقم NC2 با واحد گرمايي كمتري در اين منطقه به مرحله رسيدگي برداشت رسيدند در حالي‌كه در بسياري از صقات اندازه گيري شده مشابه رقم مذكور بودند. همچنين نتايج به‌ دست آمده نشان دادند ژنوتيپ هاي مذكور با توجه به شاخصهاي فيزيولوژيك و كارآيي مصرف نور محاسبه‌شده، مي‌توانند به عنوان جايگزين براي كاشت رقم NC2 در مزارع منطقه مورد توجه قرار‌گيرند زيرا اين ژنوتيپ ها در شرايط كشت ديم كارآيي مصرف نور، عملكرد غلاف و دانه مناسبي داشتند.