القاي تغييرات مورفو-فيزيولوژي و بيوشيميايي در گياه مريم گلي (Salvia officinalis L.) توسط دستورزي طيف‌ نور

سابقه و هدف: طيف نور محيط رشد يك عامل تعيين‌كننده براي فتوسنتز و رشد گياه مي‌باشد. امروزه، با استفاده از فناوري لامپ‌هاي LED (Light Emitting Diode)، امكان مطالعه تاثير فيزيولوژيكي طيف‌هاي مختلف نور، بهينه‌سازي شرايط رشد و افزايش توليد گياهان در محيط‌هاي كنترل شده فراهم شده است. با توجه به اهميت اقتصادي و دارويي گياه مريم گلي، توليدكنندگان همواره در پي بكارگيري شيوه‌هاي نوين براي افزايش توليد هستند. لامپ هاي LED به عنوان منبع نور مصنوعي مي‌توانند به رشد بهتر و سريع‌تر محصولات باغباني در محيط‌هاي كنترل شده كمك كنند. بر همين اساس، تحقيق حاضر با هدف بررسي و مقايسه تاثير طيف‌هاي مختلف نور LED بر شاخص‌هاي مورفو-فيزيولوژي و بيوشيميايي گياه دارويي مريم گلي به اجرا در آمد. مواد و روشها: به منظور بررسي تاثير طيف‌هاي مختلف نوري بر خصوصيات رشدي و فيزيولوژيكي گياه مريم گلي، آزمايشي گلداني در قالب طرح كاملا تصادفي با 6 تيمار و 3 تكرار در اتاق رشد گياه در كشت بدون خاك اجرا شد. در اين آزمايش گياه مريم گلي تحت شش محيط داراي طيف‌هاي نوري: سفيد، قرمز، آبي، قرمز30:آبي70، قرمز50:آبي50 و قرمز70:آبي30 ساطع شده از لامپ‌هاي LED با شدت نوري 10±250 ميكرومول فوتون بر متر مربع در ثانيه و با تناوب نوري 14 ساعت روشنايي و 10 ساعت تاريكي پرورش داده شدند. در اين مطالعه خصوصيات مورفولوژيكي از جمله (ارتفاع گياه، طول ريشه، حجم ريشه، قطر ساقه، تعداد برگ، طول و عرض برگ، سطح برگ و سطح ويژه برگ)، رويشي (وزن تر و خشك اندام هوايي، ساقه، ريشه و برگ)، محتوي رنگيزه‌هاي فتوسنتزي (كلروفيل a، b، كل و كاروتنوئيد) و خصوصيات بيوشيميايي (كربوهيدرات محلول، فنل كل، ظرفيت آنتي‌اكسيداني) مورد ارزيابي قرار گرفت. آناليز داده‌هاي آماري حاصل از اين آزمايش با استفاده از نرم‌افزار آماري9.1 SAS انجام گرفت و مقايسه ميانگين تيمارها با استفاده از آزمون چند دامنه‌اي دانكن در سطح 1 درصد محاسبه گرديد.يافته ها: شاخص‌هاي مورفو-فيزيولوژي و بيوشيميايي گياه مريم گلي تحت تاثير طيف‌هاي مختلف نور قرار گرفت. ارتفاع گياهان رشد يافته در تيمار نور قرمز نسبت به ساير تيمارها بيشترين مقدار بود. بالاترين وزن تر و وزن خشك اندام هوايي در طيف نور قرمز70:آبي30 و كمترين ميزان آن در طيف نور آبي مشاهده شد. در مطالعه حاضر افزايش نسبت نور آبي منجر به كاهش رشد شد. در حالي كه افزايش نسبت نور قرمز منجر به بهبود شاخص‌هاي رشدي شد. بيشترين محتوي رنگدانه‌هاي كلروفيل در محيط‌هاي نور تركيبي قرمز و آبي مشاهده شد. بيشترين مقدار فنل كل، فعاليت آنتي‌اكسيداني و قند محلول در گياهان رشد يافته در محيط هاي نوري تركيبي قرمز و آبي مشاهده شد.نتيجه گيري: به طور كلي نتايج نشان داد نور تركيبي قرمز70:آبي30 با القا توليد رنگدانه‌هاي فتوسنتزي منجر به تحريك رشد و بهبود شاخص‌هاي رشدي و بيوشيميايي گياه مريم گلي مي‌شود. بنابراين جهت توليد اقتصادي اين گياه در محيط‌هاي كنترل شده و همچنين روش‌هاي نوين كشاورزي و كشت طبقاتي، كاربرد اين محيط نوري پيشنهاد مي‌شود.