بررسي كاربرد نانوكود آهن و روي بر خصوصيات كمي و كيفي گياه بالنگو (Lallemantia royleana Benth)

سابقه و هدف: يكي از نيازهاي مهم در برنامه‌ريزي زراعي به منظور دستيابي به عملكرد بالا و كيفيت مطلوب به‌ويژه در مورد گياهان دارويي، ارزيابي روش‌هاي مختلف تغذيه گياه است. همچنين استفاده از نانوكودها در كشاورزي يكي از سودمندترين روش‌هاي تغذيه گياهان مي‌باشد. استفاده از نانوكودها منجر به افزايش كارايي مصرف عناصر غذايي، كاهش سميت خاك، به حداقل رسيدن اثرات منفي ناشي از مصرف بيش از حد كود و كاهش تعداد دفعات كاربرد كود مي‌شود. بنابراين با توجه به اهميت دارويي گياه بالنگو، پژوهشي به منظور بررسي تأثير نانوكود آهن و نانوكود روي بر برخي خصوصيات اين گياه دارويي صورت پذيرفت.مواد و روش‌ها: آزمايشي به صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در دانشگاه شاهد تهران اجرا گرديد. تيمارهاي آزمايشي شامل نانوكود آهن در چهار سطح (صفر، 1.5، 3 و 4.5 گرم در ليتر) و نانوكود روي در چهار سطح (صفر، 1.5، 3 و 4.5 گرم در ليتر) بود. منبع كود آهن مورد استفاده، نانوكود كلات آهن نُه درصد و منبع كود روي مورد استفاده، نانوكود كلات روي 12 درصد بود كه به‌صورت محلول‌پاشي در غلظت‌هاي فوق مورد استفاده قرار گرفت. در اين پژوهش صفاتي از قبيل ارتفاع بوته، تعداد فندقه در بوته، وزن خشك برگ، ميزان كلروفيل a، b و كاروتنوئيد، ميزان فنل كل، فلاوئيد كل و درصد فعاليت آنتي‌اكسيداني مورد ارزيابي قرار گرفت.يافته‌ها: نتايج نشان داد كه بيشترين ارتفاع بوته (41.3 سانتي‌متر) در اثر كاربرد 4.5 گرم در ليتر نانو كود آهن به‌دست آمد. استفاده از تيمار 1.5 گرم در ليتر نانوكود آهن به همراه سه گرم در ليتر نانوكود روي، سبب افزايش تعداد فندقه در بوته (593.3) و غلظت كاروتنوئيد در گياه بالنگو شد. بالاترين ميزان وزن خشك برگ (3.6 گرم در بوته) و غلظت كلروفيل b (3.7 ميلي‌گرم بر گرم وزن تر) نيز در اثر مصرف 4.5 گرم در ليتر نانوكود آهن به همراه 4.5 گرم در ليتر نانوكود روي به‌دست آمد. غلظت كلروفيل a نيز در اثر كاربرد سه گرم در ليتر نانوكود آهن به همراه 1.5 گرم در ليتر نانوكود روي افزايش يافت. همچنين استفاده از نانوكود آهن به ميزان 4.5 گرم در ليتر سبب بهبود توليد فنل كل و فعاليت آنتي‌اكسيداني گياه بالنگو شد؛ در حالي‌كه كمترين ميزان فعاليت آنتي‌اكسيداني (94.47 درصد) در تيمار شاهد مشاهده شد. در نهايت استفاده از 4.5 گرم در ليتر نانوكود آهن به‌اضافه سه گرم در ليتر نانوكود روي نيز سبب افزايش ميزان فلاونوئيد كل (81.6 ميلي‌گرم بر گرم) در اين گياه شد.نتيجه‌گيري: به‌طوركلي استفاده از سطوح بالاتر آهن (4.5 گرم در ليتر) و روي (3 و 4.5 گرم در ليتر) سبب حصول بهترين نتيجه در صفات رشدي و فيتوشيميايي بالنگو در مقايسه با عدم مصرف اين كودها گرديد. بنابراين با استفاده از مقادير مناسب نانو كودهاي آهن و روي علاوه بر كاهش مصرف كود و كاهش آلودگي محيط زيست، مي‌توان سبب بهبود خصوصيات كمي و كيفي گياه دارويي بالنگو شد.