مقايسه سال يابي سقانفارهاي مازندران با روش‌هاي گاه‌شناسي درختي و ترمولومينسانس (مطالعه موردي: شهرستان قائم‌شهر)

سقانفار، بنائي چوبي در استان مازندران بوده كه داراي كاربردي مذهبي مي‌باشد. با توجه به اهميت تاريخي و فرهنگي سقانفارهاي مازندران، مطالعات ساليابي مطلق با روش‌هاي علمي و قابل استناد بر روي آن‌ها صورت نگرفته است و پژوهش‌ها عمدتاً بر روي نقاشي‌هاي درون آن و يا معماري آن‌ها بوده است. در اين پژوهش، براي نخستين بار در كشور، قدمت دو سقانفار شهرستان قائم‌شهر (وسطي‌كلا و سيدابوصالح) با روش‌هاي گاه‌شناسي درختي و ترمولومينسانس تعيين شدند. در اين روش ابتدا از تيرها و ستون هاي سازه دو سقانفار با مته رويش سنج و عكسبرداري از مقاطع نمونه برداري انجام شد. آنگاه نمونه‌هاي چوبي تهيه شده زير دستگاه اندازه گيري LINTAB با دقت يكصدم ميليمتر اندازه گيري شدند و نمونه هاي تصويري با نرم‌افزار ImageJ اندازه گيري شدند. براي ارزيابي ترمولومينسانس، نمونه‌هايي از آجرهاي پي سقانفار تهيه و براي تاريخ‌گذاري به آزمايشگاه منتقل شدند. در بررسي گاه‌شناسي درختي به كمك تطابق سري زماني مرجع از پهناي حلقه‌هاي رويش بلوط منطقه گرگان با نمونه‌هاي مستخرج از سقانفارها مشخص شد كه اين بناها در دوره قاجار (وسطي كلا، 1856 ميلادي و سيدابوصالح، 1881 ميلادي) ساخته شدند و در دوره‌هاي تاريخي پس ‌از آن، مرمت و حتي دستخوش تغييرات ازنظر ابعاد گرديدند. نتايج آزمايش‌هاي ترمولومينسانس انجام‌شده برروي آجرهاي پي سقانفارها با نوسان پنج‌ساله، قدمت مورد سقانفار سيدابوصالح را 140 سال (زمان ساخت بناي اصلي) و قدمت سقانفار وسطي كلا را 50 سال (زمان ساخت بناي الحاقي) تعيين نمود. مقايسه اين دو روش با هم نشان داد كه درصورت وجود نمونه‌هاي چوبي مناسب براي استفاده در تكنيك گاه‌شناسي درختي، اين روش از دقت بالاتري برخودار خواهد بود.