مستندسازي ديجيتال و استفاده مجدد از داده ها در فعاليت هاي باستان شناسي

با پشت سر گذاردن باستان‌‌شناسي محاسباتي و گسترش باستان‌‌شناسي ديجيتال و بهره‌‌گيري از انواع ابزارها و فناوري‌‌هاي نوين ديجيتالي در بررسي‌‌ها و كاوش‌‌هاي باستان‌‌شناسي، ميزان داده‌‌هاي ديجيتال در باستان‌‌شناسي تنوع و گسترش يافت. لذا نگهداري و حفظ اين داده‌‌هاي ديجيتال در كنار داده‌‌هاي آنالوگ، تفسير و يافتن ارتباط مابين اين اطلاعات يكي از دغدغه‌‌هاي اصلي باستان-شناسان گرديد. ضمن آنكه امكان استفاده مجدد از اين داده‌‌ها و اطلاعات ثبت شده، يكي ديگر از فاكتورهاي مهم و اصلي در مستندسازي و بايگاني اين داده‌‌ها بود. با تنظيم منشور لندن و اصول سويل و ارائه تعاريف لازم و تعريف فراداده و پاراداده‌‌ها در كنار داده‌‌هاي اصلي و الزام به ثبت آن در حوزه ميراث فرهنگي ديجيتال، امروزه، بايگاني و مستندسازي ديجيتال داده‌‌ها روشمندتر و اصولي‌تر گرديده است؛ اما همچنان كه كانسا (مدير پروژه اوپن كانتكست) هم اشاره داشته است، كماكان مي‌‌توان فقر و كمبود دانش و سواد ديجيتال در ميان اعضاي هيئت‌‌ها در فعاليت‌‌هاي باستان‌‌شناسي را مشاهده نمود؛ كه خود مانعي بر سر راه ثبت و استخراج صحيح داده‌‌ها است. در اين پژوهش با مرور و بررسي نظام‌‌مند تجارب مطالعاتي و عملياتي صورت گرفته در كشورهاي پيشگام در حوزه استفاده از فناوري‌‌هاي ديجيتال و استانداردهاي اجرايي در حوزه ثبت و ضبط داده‌‌هاي ديجيتال جهت استفاده مجدد از آنها، ضمن ارائه نكاتي كه بايد در بايگاني و ثبت اين داده‌‌ها در نظر داشت -تنها محدود به زمان ثبت نيست- بر روند آماده‌‌سازي بستر مناسب، نگهداري و پشتيباني آن و نكاتي كه بايد رعايت نمود تا داده‌‌ها قابليت استفاده مجدد براي ديگر متخصصين را دارا باشند، پرداخته شده است. ضمن آنكه به بررسي عواملي پرداخته شده كه مي‌‌تواند موجب از بين رفتن داده‌‌هاي ديجيتال، مخدوش شدن آنها و يا عدم استفاده مجدد‌‌شان گردد؛ ميزان دخيل بودن فناوري‌‌هاي ديجيتال در اين امر نيز بررسي شده است. در نتيجه‌‌گيري پژوهش، اينكه چه ميزان عدم سواد ديجيتال و عدم استفاده صحيح از اين داده‌‌ها مي‌‌تواند يك عامل بازدارنده بر سر راه استفاده مجدد از آنها باشد مورد نقد و بررسي قرار گرفته؛ و در نهايت به چگونگي مديريت و كنترل اين عوامل و ارائه راهكارهاي مناسب، پرداخته شده است.