ساخت‌يابي برنامه‌ توسعه در ايران عصر پهلوي

تجربه‌ ايرانيان در دوران معاصر با مفهوم توسعه پيوند خورده است. اين مفهوم كه در قرن بيستم رواج يافت، تاثير زيادي بر ساختارها، فرايندها و رويكردهاي انديشه‌اي به‌جاي گذاشته است. در ايران نيز با روي كار آمدن حكومت پهلوي، مفهوم توسعه مبتني بر الگوهاي نظري مختلف، در جهت گذار ايران از جامعه‌ سنتي به جامعه‌ صنعتي به كار گرفته شد. اما عليرغم اجراي 5 برنامه‌ توسعه، جامعه‌ عصر پهلوي دچار بحران‌ها، گسست‌ها و شكاف‌هاي عظيمي شد كه نتيجه‌ آن در انقلاب سال 1357 نمود يافته است. ازاين‌رو، پژوهش حاضر به‌دنبال پاسخ به چگونگي ساخت‌يابي برنامه‌هاي توسعه‌ اجرا‌شده در ايران عصر پهلوي و كاركرد آن در روند توسعه‌ ايران است. اين پژوهش با رويكرد جامعه‌شناسي تاريخي صورت خواهد گرفت. به اين معنا هم به بستر تاريخي رويدادها و هم به ساختارها و فرايندهايي كه بر اساس الگوي نظري توسعه شكل گرفته است، توجه خواهد شد. علاوه بر آن به تعامل دوسويه‌ كنشگر-ساختار در اين صورتبندي خواهيم پرداخت. مطالعه‌ حاضر بر آن است كه برنامه‌هاي توسعه پيش از انقلاب، به‌دليل تضادهاي موجود در سطح نظري و كنشگران نتوانست به ساخت منسجم دست پيدا كند و در بستر تاريخي نيز امكان ساخت‌يابي گفتمان توسعه و تثبيت معنايي و مفهومي آن مهيا نشد.